Với vụ bắt giữ hai quan chức điều hành cấp cao tại công ty China Unicom, chiến dịch chống tham nhũng vốn đã quét qua Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) trong hơn hai năm, giờ đã bắt đầu nhắm vào lĩnh vực viễn thông. Ở Trung Quốc, chính trị tạo ra cơ hội kinh doanh và những thay đổi trong bối cảnh chính trị đem đến thay đổi trong kinh doanh.

Quan chức đầu tiên ra đi là Trương Chí Giang, tổng giám đốc mảng xây dựng mạng lưới của Unicom, vào ngày 15/12. Một thông báo ngắn của Tân Hoa Xã tuyên bố ông này đang bị điều tra bởi các nhà chức trách chống tham nhũng do “vi phạm kỷ luật”. Sau đó, vào ngày 18/12, Tông Tân Hoa, tổng giám đốc mảng công nghệ thông tin và thương mại điện tử, bị buộc rời khỏi chức vụ – một lần nữa, để điều tra, có lẽ là do tội hối lộ.

Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc gần đây còn cáo buộc China Mobile, một trong các doanh nghiệp viễn thông nhà nước lớn nhất, về tội “ăn cướp” – một lời cáo buộc chính trị nhắm thẳng vào doanh nghiệp mà từ lâu đã có các mối liên kết với phe nhóm chính trị của cựu lãnh đạo tối cao Giang Trạch Dân.

Nếu chiến dịch này diễn ra giống như những chiến dịch khác, thì các vụ bắt giữ này có thể là màn mở đầu của việc nhắm vào một trong những nhân vật nổi bật nhất trong lĩnh vực viễn thông mà cụ thể là ông Giang Miên Hằng, con trai của Giang Trạch Dân.

Chiến dịch chống tham nhũng này là chưa từng có tiền lệ về quy mô. Tân Hoa Xã tuyên bố vào tháng 6 rằng khoảng 80.000 quan chức đã bị điều tra. Vào tháng 10, cơ quan này công bố danh sách 55 quan chức cấp cao bị sa thải, với những người thân tín của ông Giang Trạch Dân chiếm phần lớn danh sách.

Khi chiến dịch [chống tham nhũng] theo sau một ai đó, nó có xu hướng giăng một cái lưới rộng, và tất cả những người liên đới với đối tượng đều bị điều tra, bắt đầu từ bên ngoài và không ngừng tiến về phía trung tâm.

Khi các lực lượng chống tham nhũng vốn được tung ra bởi người đứng đầu ĐCSTQ Tập Cận Bình nhắm vào cựu trùm an ninh và đồng minh hàng đầu của ông Giang Trạch Dân là Chu Vĩnh Khang, đầu tiên họ triệt hạ những thân tín của ông này trong bộ máy an ninh, ngành công nghiệp hóa dầu – nơi đầu tiên mà ông Chu có được quyền lực và của cải, và tỉnh Tứ Xuyên – căn cứ quyền lực đầu tiên của ông này.

Trước khi nhân vật có quyền chỉ huy đứng thứ hai trong quân đội Trung Quốc và đồng minh của ông Giang là Từ Tài Hậu bị thanh trừng và bắt giữ thì đã có một loạt các cuộc bắt giữ trong quân đội, bao gồm những cấp dưới thân cận của ông Từ, ví dụ như Cốc Tuấn Sơn.

Vụ bắt giữ Chu Vĩnh Khang và Từ Tài Hậu là các cơn địa chấn trong bối cảnh chính trị Trung Quốc. Một cựu ủy viên Ban thường vụ Bộ chính trị như ông Chu được coi là bất khả xâm phạm và ông Từ Tài Hậu từ lâu được xem là nhân vật có ảnh hưởng lớn trong quân đội của nước này.

Nhưng một bước đi chống lại Giang Miên Hằng thậm chí sẽ còn lớn hơn, bởi vì ông này là con trai của Giang Trạch Dân.

Liệu Giang Miên Hằng có bị còng tay và đem đi diễu hành trong phiên tòa sau đó hay không thì vẫn còn chưa rõ. Nhưng giống như khi diễn biến chính trị đẩy Giang Miên Hằng lên vị trí nổi bật trên thương trường, hiện sự thay đổi của các cơn sóng chính trị có vẻ chắn chắn sẽ cuốn bay ông ta.

Các luật lệ ngầm

Trong những năm 1990, người đứng đầu ĐCSTQ là ông Giang Trạch Dân. Và khi ngành công nghiệp viễn thông trải qua cải cách và xây dựng các mạng lưới cáp quang và điện thoại tinh vi trên khắp đất nước, ông này đảm bảo rằng con trai cả của mình là Giang Miên Hằng có một ghế đầu trong vụ này.

Trong giới báo chí Hoa ngữ ở nước ngoài vốn được tự do đưa tin về những cuộc phiêu lưu kinh tế của các quan chức Trung Quốc và gia đình của họ, thì Giang Miên Hằng thường được biết đến như là “Ông vua viễn thông” của Trung Quốc, bởi những lợi ích và sự kiểm soát to lớn của ông ta trong ngành công nghiệp này.

Rất đơn giản: đối với bất cứ công ty lớn nào, nếu họ muốn vận hành mà không gặp rắc rối từ chính phủ thì phải tìm một người hậu thuẫn chính trị.

– Trình Hiểu Nông, cựu phụ tá chính trị Trung Quốc

“Rất đơn giản: đối với bất cứ công ty lớn nào, nếu họ muốn vận hành mà không gặp rắc rối từ chính phủ thì phải tìm một người hậu thuẫn chính trị”, Trình Hiểu Nông, một cựu phụ tá của các lãnh đạo cấp cao Trung Quốc, người đã hoàn thành luận văn về chính trị trong các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc, cho biết.

“Ở Trung Quốc, cách thức mọi thứ vận hành là thông qua các luật lệ ngầm – ở phương Tây, các cổ đông có quyền quản lý công ty, nhưng ở Trung Quốc thì họ không có. Người mà có ảnh hưởng thậm chí không cần phải có cổ phần –vì họ có thể chỉ định các quản lý cấp cao”.

Người hậu thuẫn chính trị – thuật ngữ tiếng Trung là “kháo sơn”, nghĩa đen là “ngọn núi để dựa vào” – của một công ty viễn thông trung quốc mà sau này sát nhập thành China Unicom, công ty mà hiện nay bị giám sát, là ông Giang Miên Hằng.

Hiện tượng con cái của các lãnh đạo cấp cao kiểm soát các khối tài sản khổng lồ – chia cắt nền kinh tế cho riêng bọn họ – đã được ghi lại bởi các nhà nghiên cứu, mặc dù nhiều chi tiết của các vụ thỏa thuận này vẫn nằm trong bóng tối.

Một cuộc xem xét về con đường đến quyền lực của Giang Miên Hằng là tiêu biểu cho một bài nghiên cứu tình huống về cách thức mà kinh doanh không thể tách khỏi chính trị trong nền kinh tế Trung Quốc. Ông này là một trong nhiều người nhà của các quan chức cấp cao hưởng lợi từ những mối quan hệ quyền lực của mình để kiểm soát một đế chế thương mại to lớn – đặc biệt là trong những năm 1990 và đầu những năm 2000, khi ông Giang Trạch Dân, với cương vị lãnh đạo, đã quản lý sự phồn thịnh của cách doanh nghiệp “tư nhân” trên danh nghĩa, vốn được vỗ béo bằng đầu tư nước ngoài.

Một khởi đầu nhanh chóng

Giang Miên Hằng sinh ra ở Thượng Hải, theo học Đại học Phục Đán năm 1977, nơi ông này học ngành khoa học nguyên tử. Năm 1986, ông này đến Mỹ để làm luận án ngành kỹ thuật điện tử tại Đại học Drexel ở Philadelphia. (Theo tờ The Wall Street Journal, ông này chỉ được nhận vào trường sau khi cha mình liên hệ với Hun Sun, một giáo sư Drexel và bạn học cũ của ông Giang Trạch Dân, chuyện này “đã giúp được”, ông Sun cho biết).

Sau khi trở về Trung Quốc năm 1992, Giang Miên Hằng đi vào kinh doanh – và chính trị. Thông thường, các quan chức ĐCSTQ bị cáo buộc là “kinh doanh và quan chức thông đồng” – nhưng Giang Miên Hằng được xem là một biến thể về mặt này: “một doanh nhân và quan chức cùng một lúc”, như được miêu tả trong một bản báo cáo về những năm đầu của Giang Miên Hằng bởi tạp chí Hồng Kông Tân Thế Kỉ.

Đầu tiên, ông Giang giành quyền kiểm soát công ty TNHH Đầu tư Liên minh Thượng Hải (SAIL). Công ty này chính thức thuộc về chính quyền thành phố Thượng Hải, được thành lập vào tháng 9/1994, nhưng được nhiều người biết đến là “công ty của Giang Miên Hằng”, theo báo cáo từ Trung Quốc lúc bấy giờ.

SAIL thay thế một công ty đầu tư của thành phố đang hoạt động lúc đó, vốn được ủng hộ bởi đối thủ chính trị ngầm của Giang Trạch Dân là ông Chu Dung Cơ (người từng giữ chức thủ tướng dưới quyền Giang). Được nâng đỡ bởi các mối quan hệ chính trị cấp cao của Giang Miên Hằng, SAIL quyên tiền và bắt đầu đầu tư vào hạ tầng viễn thông trong thành phố. Nhưng công ty này duy trì [hoạt động] một cách giấu diếm: nó không có lễ khánh thành, không công bố kết quả kinh doanh, và không bao giờ giải thích các giám đốc điều hành của nó là ai.

Hà Vĩnh Tông, một học giả ở Hồng Kông, làm rõ cách thức mà sự sắp đặt này đã bị chính trị hóa như thế nào: “Vào năm 1994, Giang Miên Hằng không có kinh nghiệm quản lý và có lẽ là có ít vốn và không có bằng cấp tài chính. Hai mẩu thông tin này ủng hộ quan điểm được giữ rộng rãi rằng việc thành lập SAIL và bố trí Giang Miên Hằng làm người đứng đầu công ty này chủ yếu là do lai lịch thái tử Đảng của ông ta”.

Từ SAIL, ông Giang giành quyền kiểm soát gần 40 phần trăm cổ phần của Tập đoàn Đầu tư thông tin Thượng Hải, công ty này sau đó được thưởng một phần của khoản chi 8,5 tỉ đô-la Mỹ của thành phố vào hạ tầng viễn thông, bao gồm dự án lớn “cảng thông tin Thượng Hải, theo cuốn sách Cuộc cách mạng viễn thông của Trung Quốc của Eric Harwit. Công chúng không bao giờ tìm ra cách thức mà công ty của ông này giành được một phần lớn như vậy trong khối tài sản nhà nước đồ sộ đó.

Măc dù trên giấy tớ ông này chỉ là một thành viên ban quản trị của China Netcom, nhưng Giang Miên Hằng là “người đứng đầu thật sự của công ty”

Vị trí này còn cho phép Giang Miên Hằng có một ghế trong ban quản trị của China Netcom, vào thời điểm mà doanh nghiệp viễn thông nhỏ này đang vật lộn để cạnh tranh với gã không lồ nhà nước China Telecom vốn kiểm soát hơn 80 phần trăm thị trường điện thoại.

Trên giấy tờ, SAIL giữ một phần ba cổ phần của China Netcom. Ông Edward Tian (tên tiếng Hán: Điền Tố Ninh) từng là chủ tịch của China Netcom, và nỗ lực của ông này trong việc lãnh đạo công ty đã giành được sự tán dương xu nịnh trong giới truyền thông phương Tây – so sánh ông này với Steve Jobs và Bill Gates – và một bài nghiên cứu tình huống bởi các giáo sư tại trường Kinh tế Đại học Harvard.

Nhưng theo nhà nghiên cứu Bạc Trí Dược, ông Edward Tian đã vô tình tiết lộ điều mà nhiều người nghi ngờ trước đó rằng Giang Miên Hằng là “người đứng đầu thật sự của công ty”.

Ông Hà, học giả người Hồng Kông, giải thích sự kết hợp khéo léo giữa quyền lực chính trị và sự kiểm soát công ty nhà nước của ông Giang trong một bài nghiên cứu tình huống năm 2013. Không lâu sau khi giành được kiểm soát công ty Netcom, ông Giang đã có được một khoản đầu tư trị giá 300 triệu đô-la Mỹ từ 2 công ty Goldman Sachs và Rupert Murdoch (trái ngược rõ ràng với luật Trung Quốc vốn ngăn cấm không cho người nước ngoài nắm giữ vốn trong các công ty công nghệ thông tin và viễn thông Trung Quốc)

Một nhân viên văn phòng nói chuyện trên điện thoại di động trước lô-gô của China Unicom tại Bắc Kinh vào ngày 5/1/2012. Một cuộc điều tra công ty này đang được thực hiện bởi các nhà chức trách chống tham nhũng. (Liu Jin/AFP/Getty Images)
Một nhân viên văn phòng nói chuyện trên điện thoại di động trước lô-gô của China Unicom tại Bắc Kinh vào ngày 5/1/2012. Một cuộc điều tra công ty này đang được thực hiện bởi các nhà chức trách chống tham nhũng. (Liu Jin/AFP/Getty Images)

Thành công cho đến lúc đó là không đáng kể so sánh với những gì xảy ra sau đó: vào cuối năm 2001 và 2002, gã khổng lồ nhà nước China Telecom được tách làm hai, và hạ tầng cơ sở của 10 tỉnh phía bắc của công ty này được chuyển giao cho China Netcom.

Do đó, chỉ ba năm sau khi thành lập, China Netcom, với ông Giang Miên Hằng điều hành, đã trở thành công ty viễn thông lớn thứ ba ở Trung Quốc. Năm 2004, công ty này lên sàn chứng khoán ở Hồng Kông và New York. Như ông Hà viết, “Mặc dù Giang Miên Hằng thậm chí không phải là một giám đốc trong ban điều hành, nhiều người tin rằng ông này vẫn điều khiển công ty”. Năm 2008, khi công ty này vẫn còn niêm yết, nó có trị giá gần 26 tỉ đô-la Mỹ.

Cuộc chiến giành ảnh hưởng

Năm 2008, China Netcom được sát nhập trở thành China Unicom. Theo sau các vụ phanh phui nội bộ về sự tham nhũng nghiêm trọng của Giang Miên Hằng, được ghi lại trong các bức điện tín bị rò rỉ của Bộ Ngoại giao Mỹ, ông này có vẻ đã mất ảnh hưởng bên trong hệ thống. Tuy nhiên, không có hành động nào được thực hiện để chống lại Giang Miên Hằng, và không rõ là liệu ông này đã mất chỗ đứng trong nghành viễn thông hay chưa.

Lục Ích Dân, chủ tịch của China Unicom, vẫy chào giới truyền thông trong một lễ kỷ niệm ở Đài Bắc vào ngày 18/1/2013. Ông Lục được nhiều người cho là cựu thư ký của người môi giới quyền lực trong ĐCSTQ Tăng Khánh Hồng, một thành viên chủ chốt của mạng lưới chính trị của ông Giang Trạch Dân. (Sam Yeh/AFP/Getty Images)
Lục Ích Dân, chủ tịch của China Unicom, vẫy chào giới truyền thông trong một lễ kỷ niệm ở Đài Bắc vào ngày 18/1/2013. Ông Lục được nhiều người cho là cựu thư ký của người môi giới quyền lực trong ĐCSTQ Tăng Khánh Hồng, một thành viên chủ chốt của mạng lưới chính trị của ông Giang Trạch Dân. (Sam Yeh/AFP/Getty Images)

 

Giám đốc điều hành và chủ tịch hiện tại của China Unicom không ai khác là Lục Ích Dân. Theo trang web của Unicom, ông Lục đã làm việc 13 năm trong Ban Thư Ký của Văn phòng Trung ương Đảng – một sự bổ nhiệm chính trị nhạy cảm cao.

Ông Lục được nhiều người cho là thư ký lâu năm của ông Tăng Khánh Hồng, cấp dưới hàng đầu của ông Giang Trạch Dân. “Các thư ký” là một phần quan trọng nhưng thường không chính thức trong hệ thống của ĐCSTQ – họ quản lý các sự vụ của ông chủ mình, bao gồm tài sản, bất động sản, các khoản hối lộ và quyền tiếp cận. Và họ biết tất cả các bí mật và nội tình.

Theo luận án tiến sĩ năm 2005 của Qing Dang, cấu trúc mà ngành viễn thông sử dụng trong những năm cuối 1990 và đầu 2000 là “cuộc chiến tranh giành ảnh hưởng giữa những người được ông Giang Trạch Dân đỡ đầu và tay chân của ông Lí Bằng”. Lí Bằng là cựu thủ tướng của Trung Quốc.

“Những người giữ chức trong đảng đấu đá nhau kịch liệt để bảo vệ tầm ảnh hưởng của mình và ngăn ngừa việc họ bị loại khỏi địa vị hiện tại”, Qing viết. “Các quan chức khác nhau giằng co vì danh tiếng và lợi lộc của họ, cũng như lợi ích từ tổ chức”.

Việc chia tách China Telecom, trong bài viết này, tuân theo logic đơn giản về sự tranh giành quyền lực giữa các dòng họ quý tộc trong Đảng.

Các nhà quan sát Trung Quốc và doanh nhân giờ sẽ chờ xem liệu các vụ bắt giữ ở China Unicom có báo hiệu một sự cải tổ triệt để trong ngành công nghiệp này hay không.

Bởi Matthew Robertson, Epoch Times

Clip hay:



Advertising:

loading...

Các Bài Viết Liên Quan