Trái ngược với những thanh âm chát chúa từ đe, từ búa là sự im lặng đến gần như một đời của những người thợ rèn. Chẳng bao lâu nữa, khi những người thợ rèn cuối cùng buông tay khỏi bễ lửa, thì cũng là lúc cái hồn nghề rời khỏi đất Hà thành, Sài thành.

Trong gian hàng tam giác vỏn vẹn vài mét ở Phố Lò Rèn (Hà Nội) là những gì còn lại của một “nghiệp đoàn” thợ rèn hùng mạnh khi xưa. Người thợ rèn cuối cùng Nguyễn Phương Hùng vẫn ngày ngày tận tụy với nghề. (Ảnh: nhandan.vn)
Trong gian hàng tam giác vỏn vẹn vài mét ở Phố Lò Rèn (Hà Nội) là những gì còn lại của một “nghiệp đoàn” thợ rèn hùng mạnh khi xưa. Người thợ rèn cuối cùng Nguyễn Phương Hùng vẫn ngày ngày tận tụy với nghề. (Ảnh: nhandan.vn)
Anh Nguyễn Phương Hùng là đời thứ ba trong gia đình có truyền thống làm nghề rèn. (Ảnh vnexpress.net)
Anh Nguyễn Phương Hùng là đời thứ ba trong gia đình có truyền thống làm nghề rèn. (Ảnh vnexpress.net)
Nghề chọn người, chứ người nào chọn được nghề. Khởi nguồn từ việc giúp bố quay bễ, xúc than, trả hàng... từ khi 10-12 tuổi, tới khi lớn, anh chọn đi học trung cấp cơ khí, sau làm thợ hàn, rồi thợ sửa chữa ô-tô. Rồi doanh nghiệp giải thể, bố gọi về giữ nghiệp, vậy là anh quay về. (Ảnh: giadinh.net.vn)
Nghề chọn người, chứ người nào chọn được nghề. Khởi nguồn từ việc giúp bố quay bễ, xúc than, trả hàng… năm mới lên 10, tới khi lớn, anh chọn đi học trung cấp cơ khí, sau làm thợ hàn, rồi thợ sửa chữa ô-tô. Rồi bố gọi về giữ nghiệp, vậy là anh quay về. (Ảnh: giadinh.net.vn)
“Bố tôi bảo một câu thế này: Cái nghề lò rèn là nghề rất cao quý con ạ… Con nên quay về với nghề lò rèn vì đây là nghề của ông cha ta để lại. Con càng làm con càng thấy quý nghề”, anh Hùng nói. (Nguồn: hanoitv.vn)
"Thế là tôi rời nhà máy ô tô về làm, là năm 1992. Mới đầu làm cũng còn bỡ ngỡ, nói chung có ác cảm, mà làm càng hăng say ra, càng làm càng cảm thấy có cái gì đó cuốn hút mình vào công việc", anh hồ hởi chia sẻ. (Nguồn: hanoitv.vn)
“Thế là tôi rời nhà máy ô tô về làm, là năm 1992. Mới đầu làm cũng còn bỡ ngỡ, nói chung có ác cảm, mà làm càng hăng say ra, càng làm càng cảm thấy có cái gì đó cuốn hút mình vào công việc”, anh hồ hởi chia sẻ. (Nguồn: hanoitv.vn)
"Thời ông nội tôi sống là giai đoạn rực rỡ nhất của nghề rèn. Ông nội là người dựa theo thiết kế của chiếc máy dệt người Pháp mang sang rồi tự làm ra máy dệt lụa đầu tiên cho làng lụa Vạn Phúc. Ðến đời bố tôi, cùng những người thợ khác hăng say rèn vũ khí phục vụ kháng chiến, cả những đạo cụ biểu diễn của ngành sân khấu. Bố tôi đã làm ra máy xay mía quay tay trước đây rất thông dụng... Thời thế đổi thay, khi người ta đã quen với quạt máy, điều hòa thì khó ai còn chịu được sức nóng của lò rèn. Nghề cực lại ít lợi nhuận, nhiều nhà chuyển nghề khác kinh doanh". (Ảnh: laodong.com.vn)
“Thời ông nội tôi sống là giai đoạn rực rỡ nhất của nghề rèn. Ông nội là người dựa theo thiết kế của chiếc máy dệt người Pháp mang sang rồi tự làm ra máy dệt lụa đầu tiên cho làng lụa Vạn Phúc.[…]. Thời thế đổi thay, khi người ta đã quen với quạt máy, điều hòa thì khó ai còn chịu được sức nóng của lò rèn. Nghề cực lại ít lợi nhuận, nhiều nhà chuyển nghề khác kinh doanh”. (Ảnh: laodong.com.vn)
Nhưng giữa ồn ào phố xá, góc quán nhỏ của ông thì lúc nào cũng rộn rã âm thanh chan chát nện búa trên đe. (Ảnh: vnexpress.net)
Nhưng giữa ồn ào phố xá, góc quán nhỏ của anh thì lúc nào cũng rộn rã âm thanh chan chát nện búa trên đe. (Ảnh: vnexpress.net)
Những ngày cuối năm, góc quán nhỏ tấp nập hơn khi người này người kia đến đặt làm đục, làm móc treo quạt, làm mũi khoan, phá bê-tông... (Ảnh: vnexpress.net)
Những ngày cuối năm, góc quán nhỏ tấp nập hơn khi người này người kia đến đặt làm đục, làm móc treo quạt, làm mũi khoan, phá bê-tông… (Ảnh: vnexpress.net)
Anh Hùng cho hay nghề rèn tuy vất vả nhưng quanh năm không hết việc, nhất là những ngày cận Tết, nhà ai cũng có nhu cầu sửa sang, lắp đặt vật dụng. (Tin: nhandan.com.vn, ảnh: hanoitv.vn)
Anh Hùng cho hay, nghề rèn tuy vất vả nhưng quanh năm không hết việc, nhất là những ngày cận Tết, nhà ai cũng có nhu cầu sửa sang, lắp đặt vật dụng. (Tin: nhandan.com.vn, ảnh: hanoitv.vn)
Ông Hùng kể, nghề rèn tuy vất vả nhưng quanh năm không hết việc, nhất là những ngày cận Tết, nhà ai cũng có nhu cầu sửa sang, lắp đặt vật dụng. (Tin: nhandan.com.vn, ảnh: hanoitv.vn)
Anh không làm hàng chợ, chỉ làm hàng đặt. Muốn có đồ do anh rèn, khách phải chờ vài ngày. (Tin: nhandan.com.vn, ảnh: hanoitv.vn)
Người ta tìm đến anh vì những mũi khoan, đục, móc,... bền, chắc mà hàng đại trà khó sánh được. (Ảnh: vnexpress.net)
Người ta tìm đến anh vì những mũi khoan, đục, móc,… bền, chắc mà hàng đại trà khó sánh được. (Ảnh: vnexpress.net)
"Nghề thủ công rất khó mà cũng rất dễ", anh Hùng nói trên Hà Nội TV. Ví như rèn cái đục, "búa đầu tiên rất nhẹ cho vẩy nó bắn ra ngoài... để nghiêng, tay phải đảo luôn, 4 chiều thì đục nó mới bền được". (Ảnh: laodong.com.vn)
“Nghề thủ công rất khó mà cũng rất dễ”, anh Hùng nói trên Hà Nội TV. Ví như rèn cái đục, “búa đầu tiên rất nhẹ cho vẩy nó bắn ra ngoài… để nghiêng, tay phải đảo luôn, 4 chiều thì đục nó mới bền được”. (Ảnh: laodong.com.vn)
"Làm xong rồi thì phải qua cái thùng này. Dầu, muối, nước. Kinh nghiệm của người thợ, thép phải cho vào dầu để nó già, dẻo, hạ nhiệt không bị đột ngột. Sắt cho vào dầu thì sẽ bị non. Cái tinh thể thép này như hạt cát, như hạt bôt mì, cho vào dầu nó âm ỉ âm ỉ, xong cho vào muối, xong cho vào nước làm nguội", anh Hùng hồ hởi giảng giải. (Ảnh: laodong.com.vn)
“Làm xong rồi thì phải qua cái thùng này. Dầu, muối, nước. Kinh nghiệm của người thợ, thép phải cho vào dầu để nó già, dẻo, hạ nhiệt không bị đột ngột. Sắt cho vào dầu thì sẽ bị non. Cái tinh thể thép này như hạt cát, như hạt bột mì, cho vào dầu nó âm ỉ âm ỉ, xong cho vào muối, xong cho vào nước làm nguội”, anh Hùng hồ hởi giảng giải. (Ảnh: laodong.com.vn)
Mà lúc nện búa thì tay nên vẩy vào trong, vừa đỡ mất lực, tàn lửa cũng bay ra ngoài chứ không dính vào mình. Nếu thạo nghề thì nện búa cả ngày cũng chẳng thấy mỏi tay, anh Hùng cho hay. (Tin: nhandan.com.vn, ảnh: laodong.com.vn)
Mà lúc nện búa thì tay nên vẩy vào trong, vừa đỡ mất lực, tàn lửa cũng bay ra ngoài chứ không dính vào mình. Nếu thạo nghề thì nện búa cả ngày cũng chẳng thấy mỏi tay, anh Hùng cho hay. (Tin: nhandan.com.vn, ảnh: laodong.com.vn)
Mỗi lần gò, đập thường bao giờ cũng là một tiếng búa đập nặng và một tiếng búa đập nhẹ. "Tiếng đập nặng là cú cần thiết còn tiếng nhẹ là ướm cho chính xác nơi nện búa". Từng hát búa vì thế nện giòn. (Ảnh chụp màn hình/vnexpress.net)
Mỗi lần gò, đập thường bao giờ cũng là một tiếng búa đập nặng và một tiếng búa đập nhẹ. “Tiếng đập nặng là cú cần thiết còn tiếng nhẹ là ướm cho chính xác nơi nện búa” – anh Hùng nói. Từng nhát búa vì thế mà nện giòn. (Ảnh chụp màn hình/vnexpress.net)
Chiếc búa đã mòn vẹt cả cán cầm theo sức nặng của thời gian. (Ảnh: giadinh.net.vn)
Chiếc búa đã mòn vẹt cả cán cầm theo thời gian. (Ảnh: giadinh.net.vn)
Làm nghề cốt nhất là làm thế nào giữ được chữ Tín, chữ Tâm, anh Hùng cho hay. (Ảnh: vnexpress.net)
Anh Hùng cho hay, làm nghề cốt nhất là làm thế nào giữ được chữ Tín, chữ Tâm. (Ảnh: vnexpress.net)
“Cách đây mấy năm, có một đôi nam nữ đến đặt tôi làm một dụng cụ bẻ sắt. Thấy họ ăn mặc lịch sự, nói năng lễ phép, tôi nhận lời. Đến ngày hẹn, họ lại lấy hàng nhưng yêu cầu tôi làm thêm một dụng cụ nhỏ để chiếc van có thêm chức năng mở khóa. Tôi chột dạ, đoán họ là người không đàng hoàng nên từ chối. Không ngờ, chàng thanh niên nổi đóa, quát: “Tôi đặt hàng và trả tiền đàng hoàng, ông phải làm cho tôi”, anh Hùng kể. (Tin: hanoitv.vn, ảnh: vnexpress.net)
“Cách đây mấy năm, có một đôi nam nữ đến đặt tôi làm một dụng cụ bẻ sắt. Thấy họ ăn mặc lịch sự, nói năng lễ phép, tôi nhận lời. Đến ngày hẹn, họ lại lấy hàng nhưng yêu cầu tôi làm thêm một dụng cụ nhỏ để chiếc van có thêm chức năng mở khóa. Tôi chột dạ, đoán họ là người không đàng hoàng nên từ chối. Không ngờ, chàng thanh niên nổi đóa, quát: “Tôi đặt hàng và trả tiền đàng hoàng, ông phải làm cho tôi”, anh Hùng kể. (Tin: hanoitv.vn, ảnh: vnexpress.net)
"Biết mình phản ứng chỉ thiệt thân, tôi nghĩ cách hoãn binh. Tôi đồng ý sửa chiếc van theo ý họ, nhưng đem vào gò hàn một lát rồi cố tình làm hỏng. Sau, tôi mang ra xin lỗi, bảo cửa hàng không còn loại thép cùng loại nên không làm được, hẹn hôm khác. Đôi thanh niên rất tức tối, nhưng không làm gì được nên hậm hực bỏ đi. Việc nhỏ ấy thôi, nhưng tôi nghĩ mình đã giữ được bình yên cho một gia đình nào đó”, anh Hùng kể. (Nguồn: hanoitv.vn)
“Biết mình phản ứng chỉ thiệt thân, tôi nghĩ cách hoãn binh. Tôi đồng ý sửa chiếc van theo ý họ, nhưng đem vào gò hàn một lát rồi cố tình làm hỏng. Sau, tôi mang ra xin lỗi, bảo cửa hàng không còn loại thép cùng loại nên không làm được, hẹn hôm khác. Đôi thanh niên rất tức tối, nhưng không làm gì được nên hậm hực bỏ đi. Việc nhỏ ấy thôi, nhưng tôi nghĩ mình đã giữ được bình yên cho một gia đình nào đó”, anh Hùng kể. (Nguồn: hanoitv.vn)
Còn "có Tâm, mình sẽ không vì lời lãi ít nhiều mà bớt xén nguyên liệu, như thế, sản phẩm luôn bền đẹp”. (Nguồn: hanoitv.vn)
Còn “có Tâm, mình sẽ không vì lời lãi ít nhiều mà bớt xén nguyên liệu, như thế, sản phẩm luôn bền đẹp”. (Nguồn: hanoitv.vn)
Mà cùng một món đồ ấy, nếu là anh thợ nề đạp xe đến đặt, anh lấy giá rẻ hơn chàng thanh niên ngồi trên chiếc xe đắt tiền, anh cho hay. Cái 'được' của nghề làm hè phố là thế. (Tin: hanoitvn.vn, ảnh: thethaovanhoa.vn)
Mà cùng một món đồ ấy, nếu là anh thợ nề đạp xe đến đặt, anh lấy giá rẻ hơn chàng thanh niên ngồi trên chiếc xe đắt tiền, anh cho hay. Cái ‘được’ của nghề làm hè phố là thế. (Tin: hanoitvn.vn, ảnh: thethaovanhoa.vn)
Bẵng đi theo tiếng búa tiếng đe, vậy mà anh cũng đã gắn bó với cái nghề cặm cụi, tỉ mẩn này hơn 20 năm. (Ảnh: laodong.com.vn)
Cứ thế, bẵng đi theo tiếng búa tiếng đe, vậy mà anh cũng đã gắn bó với cái nghề cặm cụi, tỉ mẩn này đã hơn 20 năm. (Ảnh: laodong.com.vn)
"Nhiều bạn xưa gặp lại, ai cũng ngạc nhiên vì không tin công việc luôn bẩn thỉu, nhếch nhác lại níu được chân tôi. Và chính tôi, tôi cũng không tin có ngày mình gắn bó, yêu công việc này đến thế”, anh bảo. (Ảnh: afamily.vn)
“Nhiều bạn xưa gặp lại, ai cũng ngạc nhiên vì không tin công việc luôn bẩn thỉu, nhếch nhác lại níu được chân tôi. Và chính tôi, tôi cũng không tin có ngày mình gắn bó, yêu công việc này đến thế”, anh bảo. (Ảnh: afamily.vn)
Những ngày Hà Nội "đổ lửa". (Ảnh: afamily.vn)
Mùa đông thì còn đỡ, còn mùa hè… có những ngày Hà Nội “đổ lửa”… (Ảnh: afamily.vn)
Những ngày nhiệt độ ngoài trời lên tới 40 độ C... không phải ai cũng đủ lòng để theo cái nghề “ngồi xuống nhọ lưng quệt ngang nhọ mũi...". (Ảnh: afamily.vn)
Khi nhiệt độ ngoài trời lên tới 40 độ C thì không phải ai cũng đủ lòng để theo cái nghề “ngồi xuống nhọ lưng, quệt ngang nhọ mũi…” này. (Ảnh: afamily.vn)
Chưa từng có ý định bỏ nghề, nhưng anh Hùng chỉ băn khoăn không biết có ai muốn nối nghiệp hay không. “Thứ nhất không phải ai cũng có “trình” để làm rèn trong thời buổi có thể đút đoạn thép vào máy, sau vài phút đẩy ra một con dao, hay cái đục nữa. (Thứ hai), nhiều nghề kiếm tiền bây giờ nhàn hơn, dễ hơn, khỏe hơn thì tội gì người ta “nhọ lưng làm rèn"?, anh Hùng cho hay. (Tin: thethaovanhoa.vn, ảnh: vnexpress.net)
Chưa bao giờ anh có ý định bỏ nghề. Anh chỉ băn khoăn không biết có ai muốn nối nghiệp hay không. “Thứ nhất không phải ai cũng có “trình” để làm rèn trong thời buổi có thể đút đoạn thép vào máy, sau vài phút đẩy ra một con dao, hay cái đục nữa. (Thứ hai), nhiều nghề kiếm tiền bây giờ nhàn hơn, dễ hơn, khỏe hơn thì tội gì người ta “nhọ lưng làm rèn”? – anh tự hỏi rồi tự trả lời khúc mắc trong tâm. (Tin: thethaovanhoa.vn, ảnh: vnexpress.net)
Bễ lò ở số 26 Lò Rèn ngày ngày vẫn đầy hoa lửa. (Ảnh: laodong.com.vn)
Lúc này đây, bễ lò ở số 26 Lò Rèn ngày ngày vẫn đầy hoa lửa. (Ảnh: laodong.com.vn)
Nhưng rồi còn ai nối tiếp những kỹ thuật rèn nóng, rèn nguội tích lũy bởi 3 thế hệ hay không. (Ảnh: vnexpress.net)
Nhưng rồi còn ai nối tiếp những kỹ thuật rèn nóng, rèn nguội tích lũy bởi 3 thế hệ hay không? (Ảnh: vnexpress.net)
"Xưa kia, phố phường quang đãng, tụi trẻ con có đất vạch vòng bắn bi, chơi đáo... Bây giờ, nhà chật, người đông, lũ trẻ đứa nào đứa ấy nom như cây cớm nắng, ngột ngạt, căng thẳng". Trong anh, Hà Nội bây giờ khác xưa nhiều quá. (Tin: nguoihanoi.com.vn, ảnh: vnexpress.net)
“Xưa kia, phố phường quang đãng, tụi trẻ con có đất vạch vòng bắn bi, chơi đáo… Bây giờ, nhà chật, người đông, lũ trẻ đứa nào đứa ấy nom như cây cớm nắng, ngột ngạt, căng thẳng”. Cái sự phát triển đôi khi nó làm người ta sợ, sợ cho nhịp sống một thời bị qua đi. (Tin: nguoihanoi.com.vn, ảnh: vnexpress.net)
Nhưng như chiếc búa còn để lại dấu tay lõm hằn thời gian. (Ảnh: vnexpress.net)
Nhưng, như chiếc búa còn để lại dấu tay lõm hằn thời gian… (Ảnh: vnexpress.net)
Phố cổ hàng bao nhiêu năm tuổi sẽ còn bị những dấu ấn phát triển in hằn lại. "...nếu không còn ai kế nghiệp, làm nghề trên phố này nữa... Dĩ nhiên “Tên phố thì sẽ mãi còn/Nghề mang tên phố khói sương phải đành...” (Tin: nguoihanoi.com.vn, ảnh qua dulich24.com.vn)
… Phố cổ hàng bao nhiêu năm tuổi sẽ còn bị những dấu ấn phát triển in hằn lại. Trong cái nóng của bễ lò, của lòng nhiệt huyết muốn truyền nghề, anh Hùng vẫn cất chất giọng giòn đanh như tiếng búa đập trên đe: “…nếu không còn ai kế nghiệp, làm nghề trên phố này nữa… Dĩ nhiên ‘tên phố thì sẽ mãi còn/nghề mang tên phố khói sương phải đành’…”. (Tin: nguoihanoi.com.vn, ảnh qua dulich24.com.vn)

Đón xem: Những người giữ hồn nghề – Người thợ rèn còn lại ở đất Sài thành

Phan A tổng hợp

Xem thêm:

 

Clip hay:



Advertising:

loading...

Các Bài Viết Liên Quan