Ngày 20/10 vừa qua, cả nước Anh đón tiếp trọng thể Chủ tịch Trung Quốc Tập Cập Bình trong 4 ngày, đồng thời lãnh đạo hai nước chứng kiến lễ ký các hợp đồng kinh tế trị giá đến 30 tỷ USD.

Trước đó, chuẩn bị cho cuộc viếng thăm này, Bộ trưởng Tài chính Anh ông George Osborne phát biểu rằng: “Hãy cùng nhau gắn bó và tạo ra thập niên vàng cho hai đất nước”. Chắc hẳn trên bàn nghị sự với Trung Quốc sẽ đầy ắp các đồng tiền, đồng vàng, nhưng lại thiếu vắng một vấn đề mà các nước phương Tây thường quan tâm bảo vệ: nhân quyền.

Trung Quốc bị quốc tế chỉ trích gay gắt về nhân quyền

Trong nhiều năm qua, các tổ chức quốc tế và nhiều nước trên thế giới đã chỉ trích mạnh mẽ Trung Quốc về việc bóp nghẹt các quyền cơ bản của con người, cũng là giá trị phổ quát của nhân loại ngày nay. Báo cáo hàng năm của Tổ chức Amnesty International và Tổ chức Theo dõi Nhân quyền Thế giới tố cáo Trung Quốc vi phạm các quyền tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng của người dân trong nước, cũng như các vấn đề khác như: đàn áp Tây Tạng, Tân Cương, tra tấn tù nhân, quyền bình đẳng, quyền tiếp cận thông tin, quản lý bằng luật pháp… Cho dù hiện nay Trung Quốc đang là thành viên của Hội đồng Nhân quyền LHQ nhưng chính Liên Hợp Quốc gần đây đã phải lên tiếng “quan ngại tình trạng nhân quyền ở Trung Quốc”.

Theo báo Independent, ngay trước chuyến thăm Anh ngày 20/10 vừa qua, các tổ chức phi chính phủ tại Anh đã gửi thư ngỏ yêu cầu Thủ tướng David Cameron “lên tiếng về vấn đề nhân quyền ở Trung Quốc theo cách cụ thể, mạnh mẽ, và có nguyên tắc, trong các cuộc gặp gỡ riêng tư và công khai”. Các tổ chức phi chính phủ, dẫn đầu bởi Amnesty International tại Anh, đã kêu gọi Thủ tướng Anh tuyên bố “lo ngại nghiêm trọng” về việc bắt giữ các luật sư nhân quyền, đàn áp các nhóm người thiểu số, và ngăn chặn tự do tín ngưỡng ở Trung Quốc.

Ngày 20/10/2015, Nữ hoàng Anh và ông Tập Cận Bình ngồi chung trên xe ngựa, đi qua những tấm băng rôn của các học viên Pháp Luân Công. (Ảnh: Đại Kỷ Nguyên tiếng Trung)
Ngày 20/10/2015, Nữ hoàng Anh và ông Tập Cận Bình ngồi chung trên xe ngựa, đi qua những tấm băng rôn của các học viên Pháp Luân Công. (Ảnh: Đại Kỷ Nguyên tiếng Trung)

Cách đây hơn 1 tháng, trước khi ông Tập Cập Bình thăm Mỹ, các Thượng nghị sỹ Mỹ đã gây sức ép lớn với ông Obama về vấn đề nhân quyền ở Trung Quốc. Mười thượng nghị sỹ đã gửi thư cho ông Obama yêu cầu Tổng thống Mỹ có “thảo luận đầy đủ và thẳng thắn về những vấn đề nhân quyền và xã hội dân sự ở Trung Quốc” khi tiếp đón Chủ tịch Trung Quốc.

Một nguyên thủ nổi tiếng thẳng thắn ở châu Âu là bà Angela Merkel – Thủ tướng Đức – trước kia cũng thường xuyên chỉ trích Trung Quốc về vấn đề nhân quyền. Ngay trong chuyến thăm Bắc Kinh năm 2007, bà phát biểu về vấn đề nhân quyền và tự do cá nhân tại mọi nơi có thể: trong buổi diễn thuyết tại Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, trong cuộc gặp với các Lãnh đạo TQ lúc đó, ông Hồ Cẩm Đào và ông Ôn Gia Bảo, và khi gặp gỡ với các nhà báo Trung Quốc từng bị sa thải do chỉ trích chính phủ.

Nhưng nghị sự cấp cao hiện nay thì khác: nhân quyền nhường chỗ cho kinh tế

Theo báo The Diplomat, giới chính trị tại Anh giờ đây đều thấy làm ăn với Trung Quốc rất có lợi khi tầng lớp trung lưu Trung Quốc ngày càng tăng tạo lên thị trường tiêu thụ rất lớn, và Trung Quốc còn đang đẩy mạnh đầu tư nước ngoài, đúng lúc các nước EU đang thiếu tài chính. Vì vậy họ sẵn lòng xếp các vấn đề nhân quyền sang một bên để nhường chỗ cho 150 hợp đồng kinh tế song phương ký kết trong chuyến thăm Anh lần này của ông Tập Cập Bình. Thật lợi cả đôi bên!

Còn cách đây 1 tháng, khi ông Tập Cập Bình thăm Mỹ, tổng thống Obama đón tiếp với một chương trình nghị sự rất dài, từ thương mại, an ninh mạng đến tranh chấp ở biển Đông. Vậy còn nhân quyền? Ông Obama có nói đến, nhưng theo ông Chủ tịch Ủy ban Quốc hội Mỹ về Trung Quốc, Chris Smith thì đánh giá: “Ông Obama đã thất bại. Ông đã không làm được gì để thúc đẩy các mục tiêu nhân quyền ở Trung Quốc. Ông chỉ đề cập đến nó, giống như cách khi ông gặp ông Hồ Cẩm Đào lần trước” (phỏng vấn của báo DW).

Giới quan sát cho rằng ông Obama cũng lo ngại nếu đề cập sâu về vấn đề nhân quyền sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của cộng đồng doanh nghiệp Mỹ trong làm ăn với Trung Quốc.

Còn Thủ tướng Đức, bà Merkel, từ năm 2012 đến nay hầu như năm nào cũng đến thăm Bắc Kinh trong các nỗ lực cứu vãn đồng Euro. Nhưng bà cũng thiếu hẳn các hoạt động và phát ngôn về vấn đề nhân quyền của Trung Quốc. Báo Spiegel tại Đức đánh giá: “5 năm sau (kể từ năm 2007), cách tiếp cận Trung Quốc của bà Merkel chỉ còn sự hòa hợp và các cử chỉ trang trọng. Các chuyến thăm hằng năm của bà thường đi cùng các bộ trưởng và đại diện ngành công nghiệp, bà Merkel muốn cho thấy Berlin rất trân trọng mối quan hệ với Bắc Kinh.

Có thể trong các cuộc họp cấp cao hoặc phát biểu với báo chí, các nước Phương Tây vẫn đề cập và “lo ngại” đến nhân quyền ở Trung Quốc nhưng không còn mạnh mẽ và quyết liệt như trước. Và Trung Quốc cũng bỏ ngoài tai những lời đó, hoặc quay lại ép các nước không đưa vấn đề nhân quyền trong các cuộc viếng thăm cấp cao, trong các chương trình nghị sự. Đây cũng là lý do mà hàng chục triệu học viên Pháp Luân Công bị đàn áp ở Trung Quốc nhưng chính phủ các nước trên thế giới không dám công khai đề cập hoặc phản đối.

Nhưng né tránh nhân quyền để tập trung cho kinh tế có phải là hướng đi đúng đắn và hợp lý?

“Giao trứng cho ác”

Nền kinh tế Trung Quốc đang chứa đầy rủi ro. Giữa rất nhiều đánh giá bi quan về triển vọng kinh tế Trung Quốc, ngày 14/10 vừa qua, ông Phó Chủ tịch Ngân hàng Goldman Sachs cho rằng “Kinh tế Trung Quốc đang rất mất cân bằng, ngay cả so với nửa thế kỷ trước”, và “Kinh tế Trung Quốc sẽ không thể phục hồi cho đến khi Tập Cận Bình khắc phục tình trạng giảm phát, sản xuất dư thừa và cho vay quá mức”. Đặc biệt, kinh tế Trung Quốc phụ thuộc vào chính trị: Phát triển theo ý chí chính trị, đầu tư quá mức theo mục tiêu tăng trưởng bằng mọi giá, nhà nước can thiệp vào kinh tế quá nhiều, vay nợ quá mức. Đây cũng là hậu quả của nền chính trị độc tài, bóp ghẹt nhân quyền và xã hội dân sự. Vì vậy người khổng lồ kinh tế này có đôi chân không vững chắc.

Hơn nữa trong hoàn cảnh khó khăn, các nước Phương Tây cần dựa vào nội lực, phát huy sức mạnh từ bên trong, giải quyết nguồn gốc kinh tế yếu kém, hướng đến phát triển bền vững mới là hướng đi chắc chắn.

Bỏ qua giá trị nhân quyền, lấy lợi ích kinh tế thay thế còn có rủi ro về ổn định và cân bằng xã hội. Ông Wenzel Michalski – Giám đốc của Tổ chức Nhân quyền Thế giới tại Đức – cho rằng: “Nhân quyền là điều kiện tiên quyết cho ổn định thể chế, sự tin cậy và an ninh. Mỗi quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc có trách nhiệm bảo vệ nhân quyền cả trong nước và ngoài nước”. Các nước trên thế giới đang có sự tương tác qua lại rất lớn, dưới ngôi nhà chung Trái đất đang ngày càng bé nhỏ, vì vậy trách nhiệm này càng quan trọng.

Thông điệp với ông Tập

Trong 2 chuyến thăm cấp cao gần đây của ông Tập Cập Bình có 2 hình ảnh tưởng như đối lập nhưng dường như có chung thông điệp: Chuyến thăm Mỹ của ông Tập bị lấn át bởi hình ảnh của Giáo hoàng đến Mỹ vào cùng thời điểm, và chuyến thăm Anh của ông tràn ngập hình ảnh Hoàng gia đón tiếp thịnh soạn.

Người dân Mỹ đón tiếp Giáo hoàng như một ngôi sao ca nhạc vì họ hâm mộ từ trái tim với quyền tự do tín ngưỡng là nền tảng xã hội. Còn ông Tập muốn thể hiện sự đón tiếp cao cấp tại nước Anh thì cần nhờ đến hình ảnh Hoàng gia Anh, vì đó chính là nơi người dân Anh tôn trọng nhất. Vậy ông Tập muốn người dân Trung Quốc thực sự tôn trọng thì cần làm thế nào?

Dương Lương

Xem thêm: Thời báo New York và bức thư gửi Chủ tịch Tập Cận Bình về Pháp Luân Công

Clip hay:



Advertising:

loading...

Các Bài Viết Liên Quan