Bối cảnh chính trị đặc thù, thường xuyên đàn áp và các cuộc chiến liên miên làm cho việc đưa tin ở các nước Ả Rập trở thành một công việc nguy hiểm.

Trong thế giới Ả Rập, làm nhà báo tương đương với chấp nhận rủi ro bị tống vào tù. Chỉ cần hỏi các nhân viên thuộc trang web tin tức Yanair ở Cairo, Ai Cập, bạn sẽ rõ. Hai trong số các biên tập viên của trang tin này là Amr Badr và Mahmoud al-Sakka, đã bị bắt giữ vào ngày 1/5. Họ đã bị bỏ tù và bị buộc tội “loan tin sai sự thật, gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia và tổ chức các cuộc biểu tình bất hợp pháp”.

Các nhà báo của The Guardian kêu gọi thả các nhà báo của Al-Jazeera bị chính quyền Ai Cập bắt vào năm 2014 (Ảnh: Facebook)
Các nhà báo của The Guardian kêu gọi thả các nhà báo của Al-Jazeera bị chính quyền Ai Cập bắt vào năm 2014. (Ảnh: Facebook)

Những bản án như vậy sẽ là trò cười ở hầu hết các nước có nền báo chí tự do như phương Tây, nhưng thế giới Ả Rập có những quy tắc riêng của nó. Ngay cả những nhà báo Ả Rập có năng lực và uy tín nhất cũng chịu áp lực và nguy cơ cao đối với bản thân.

Trong vụ án này, 2 nhà báo đã bị bắt giữ bởi khoảng 40 cảnh sát vũ trang xông vào văn phòng Công đoàn Báo chí Cairo. Ba thành viên ban biên tập của Công đoàn Báo chí sau đó cũng bị bắt giữ sau khi xuất bản tin tức về cuộc vây bắt, họ sẽ bị xét xử vào ngày 4/6 với tội danh “truyền bá tin tức sai sự thật”.

Nguy hiểm chết người

Cuối năm 2015, Ai Cập được xếp thứ 2 chỉ sau Trung Quốc về số lượng các nhà báo bị bắt giam, theo Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ).

Người điều phối của Ủy ban Bảo vệ Nhà báo Trung Đông và Bắc Phi Sherif Mansour cho biết trong một tuyên bố: “Các nhà chức trách Ai Cập đã phá bỏ tất các các giới hạn trong khi đe dọa và bịt miệng báo chí”.

Tình hình tại Ai Cập không phải là duy nhất trong thế giới Ả Rập, hợp thành bởi 22 quốc gia và có dân số 385 triệu người. Nhóm dân số lớn nhất, trên 85 triệu người, cư trú ở Ai Cập. Các thành viên còn lại của thế giới Ả Rập lan rộng khắp nơi như Iraq, Sudan, Syria, dải Gaza, và Bờ Tây.

Ở Syria, tình trạng khủng bố nhà báo tới mức họ không thể chịu được, thậm chí tự tử

Hiện tại Syria khét tiếng vì những điều kiện sống và làm việc kinh khủng cho các nhà báo – tình trạng của các nhà báo dao động từ mức độ không thể chịu được đến tự tử – những nhà báo ở các nước như Thổ Nhĩ Kỳ cũng trải qua những tác động xuyên biên giới.

Nadia Massih, phóng viên Trung Đông của Ủy ban Bảo vệ Ký giả (CPJ) nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây: “Tôi biết thông tin từ những cuộc phỏng vấn với hàng chục người Syria và một số nhà báo nước ngoài rằng tình hình đang trở nên nguy hiểm hơn và mọi người đang cố gắng rời khỏi đây”.

Nhân viên BBC và các đồng nghiệp từ các tổ chức tin tức khác dành một phút biểu tình im lặng bên ngoài trụ ở BBC New Broadcasting House ở Luân Đôn vào ngày 24/6/2014, để phản đối án tù bảy năm đối với ba nhà báo của đài truyền hình al-Jazeera ở Ai Cập. (Ảnh: Rob Stothard/Getty Images)
Nhân viên BBC và các đồng nghiệp từ các tổ chức tin tức khác dành một phút biểu tình im lặng bên ngoài trụ ở BBC New Broadcasting House ở Luân Đôn vào ngày 24/6/2014, để phản đối án tù 7 năm đối với 3 nhà báo của đài truyền hình al-Jazeera ở Ai Cập. (Ảnh: Rob Stothard/Getty Images)

Bà nói thêm rằng các nhà báo Syria đã bị đưa vào tầm ngắm của các phần tử Nhà nước Hồi giáo (IS) ở Thổ Nhĩ Kỳ, bao gồm cả 3 trường hợp tấn công trong riêng năm ngoái. Bà Massih thừa nhận xu hướng đáng lo ngại đối với nền báo chí ở Ai Cập, những nước khác vẫn là nằm trong diện cực đoan.

Massih nói: “Những vấn đề lớn nhất đang ở Iraq và Syria cùng Yemen“. “Bạn thấy những nơi như Mosul [ở Iraq], cơ bản là một tấm màn đen phủ lên truyền thông. Chúng tôi không biết nói sao về những thứ xảy ra ngày này qua ngày khác ở Mosul. Nó thật sự là tồi tệ nhất trong mọi phương diện”.

Mosul đã bị IS kiểm soát từ tháng 6/2014.

Những nhà báo trong tầm ngắm

Tại các khu vực khác có thể nói là ít căng thẳng hơn nhưng vẫn có vấn đề nghiêm trọng, các nhà báo Ả Rập thường phải đương đầu với hiểm nguy. Trong thời gian thắt chặt an ninh, chiến tranh hay các cuộc bầu cử chính trị nhạy cảm, họ cũng có thể trở thành mục tiêu.

Một phóng viên đội một chiếc mũ bảo hiểm và mặc áo bảo vệ đi bộ với một nhóm người biểu tình tại một ngôi làng Ni'lin ở Bờ Tây vào ngày 20/5/2016 trong một cuộc biểu tình phản đối sự hiện diện của Israeli trong khu vực. (Ảnh: Genevieve Belmaker/Epoch Times)
Một phóng viên đội một chiếc mũ bảo hiểm và mặc áo bảo vệ đi bộ với một nhóm người biểu tình tại một ngôi làng Ni’lin ở Bờ Tây vào ngày 20/5/2016 trong một cuộc biểu tình phản đối sự hiện diện của Israeli trong khu vực. (Ảnh: Genevieve Belmaker/Epoch Times)

Tại Gaza, Sanna Kamal đã làm việc như một nhà báo tự do trong 10 năm với vai trò một nhà quay phim và nhà văn. Cuộc sống cá nhân và nghiệp vụ của cô được trộn lẫn vào nhau vì nghề nghiệp của mình.

Kamal nói: “Đôi khi có thể có nguy hiểm vì đây là khu vực xung đột“, bà nói thêm rằng trong khu vực Bờ Tây, những chia rẽ chính trị trong bộ phận lãnh đạo của các đối thủ chính trị Fatah và Hamas đã tạo ra căng thẳng cho các phóng viên. Các nhà báo Ả Rập ở Bờ Tây phải đối mặt với những thách thức của việc phải được công nhận là nhà báo hợp pháp thay vì là nhà hoạt động địa phương.

Thỉnh thoảng, họ cũng bị nguy hiểm trong khi đưa tin về cuộc xung đột và đã bị thương trong cuộc biểu tình bạo lực với quân đội Israel.

Tuy vậy, Gaza còn cực kỳ nguy hiểm hơn cả Bờ Tây chủ yếu là vì sự thống trị hiện tại của tổ chức khủng bố Hamas.

Kamal nói: “Hamas đã thống trị dải Gaza“.

Phong trào kêu gọi báo chí tự do và thả các nhà báo của Al-Jazeera bị Ai Cập bắt (Ảnh: Facebook)
Phong trào kêu gọi báo chí tự do và thả các nhà báo của Al-Jazeera bị Ai Cập bắt. (Ảnh: Facebook)

Khaled Abu Toameh, một thành viên lớn tuổi cao cấp trong nhóm chuyên gia cố vấn tại Viện Gatestone ở thành phố New York, đã viết nhiều chủ đề về truyền thông trong thế giới Ả Rập. Trong những bài viết này, Toameh mô tả tự do ngôn luận ở thế giới Ả Rập là một “giấc mơ xa vời”.

Trường hợp điển hình gần đây là của tổ chức chính phủ tiểu Ả Rập đối với một đài phát thanh phụ của đài truyền hình Al-Arabiya. Đài phát thanh phụ này có trụ sở tại Dubai Media City thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và đã tạo được danh tiếng vững chắc của mình với các đối tác trong thế giới phương Tây.

Kể từ tháng 4/2016, 35 nhà báo đang làm việc cho Al-Arabiya đã bị sa thải. Gần đây, Toameh nhấn mạnh trong một bài viết cho Viện Gatestone rằng các nhà báo này là nạn nhân của “một chiến dịch đe dọa và khủng bố chống lại họ của tổ chức Hamas và Hezbollah“. Hai tổ chức này bị phương Tây coi là khủng bố.

Toameh viết: “Cuộc sống của các phóng viên Al-Arabiya chưa bao giờ dễ dàng”. “Giống như hầu hết các nhà báo Ả Rập tại các quốc gia Ả Rập và Hồi giáo, họ cũng có nguy cơ phải đối mặt với những hiểm nguy từ các đảng phái khác nhau và chính phủ”.

“Tình trạng đáng buồn của báo chí trong thế giới Ả Rập”, như Toameh mô tả, đã xuống dốc đến độ đáng sợ.

Ông viết: “Một nhà báo mà không dám thực hiện vai trò cơ quan ngôn luận của mình sẽ bị xem như kẻ phản bội”.

Genevieve Belmaker, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh
Minh Đạo biên dịch

Xem thêm:

Clip hay:



Advertising:

loading...

Các Bài Viết Liên Quan