Quyết định Anh rời EU đã được cân nhắc trong thời gian dài, nhưng nó không làm giảm bớt cú sốc mà nhiều chính trị gia ở Anh và trên toàn EU đang phải trải qua. 

Trong khi London bắt đầu quá trình đàm phán về việc rời khỏi Liên minh châu Âu, thì nhiều người đang chuyển sự chú ý sang phần còn lại của liên minh và các nước thành viên khác.

Mặc dù, Anh quốc đã trở thành kẻ ngoài cuộc, nhưng quan điểm của nước này đối với EU không chỉ giới hạn trong việc một số người muốn thay đổi định hướng và tính chất của tổ chức này. Rốt cuộc, sau những nỗ lực lâu dài để đảm bảo việc rút lui là an toàn, việc Anh rời khỏi EU thành công là một sự động viên to lớn đối với những người có cùng tầm nhìn ở các nước khác và khiến họ tăng gấp đôi nỗ lực của mình.

Trong một chừng mực nào đó, những người thuộc chủ nghĩa hoài nghi châu Âu (euroskeptic) bên ngoài vương quốc Anh sẽ có khoảng thời gian dễ chịu hơn điều mà Anh quốc vừa trải qua. Việc sử dụng hệ thống đầu phiếu đại diện tỷ lệ sẽ giúp họ dễ dàng giành được được ghế trong nghị viện quốc gia. Hơn nữa, những người hoài nghi châu Âu xuất hiện trong mọi phổ hệ chính trị (hệ thống các lập trường chính trị khác nhau) trên mọi phương diện, họ có một cơ hội tốt để đề xuất lên chính phủ của họ. Những người này đến từ cánh tả, cánh hữu, thậm chí cả trung lập, và họ đã chiếm được các vị trí quyền lực ở Đan Mạch, Phần Lan và Ba Lan.

So với Anh, người dân ở nhiều nước châu Âu khác đã quá quen thuộc với việc bỏ phiếu trưng cầu dân ý. Điều này càng khiến chính phủ của họ rơi vào rạng thái bế tắc, tiến thoái lưỡng nan một khi yêu cầu rời EU được đề xuất. 

Cuộc tranh luận của người Anh đã cho thấy, rất khó đương đầu với đòi hỏi “cho người dân một tiếng nói“, đặc biệt là khi mà EU ngày càng có phản ứng yếu ớt trước cuộc khủng hoảng người tị nạn và thất bại kinh tế liên tục trong khu vực đồng Euro.

Những người theo chủ nghĩa dân túy trên khắp châu lục này hiện thấy rằng EU vừa là biểu tượng vừa là nguyên nhân trực tiếp khiến quốc gia của họ yếu kém. Họ đã tìm thấy một mục tiêu cực kỳ thuận tiện để đổ lỗi khi các khó khăn ấp đến như chính sách kinh tế thắt lưng buộc bụng và vấn đề nhập cư Hồi giáo.  Rốt cuộc, EU đang ở một vị thế yếu kém, khó có thể tự bảo vệ bản thân và  có rất ít người ở cấp quốc gia sẵn sàng đánh đổi vận mạng chính trị để bảo vệ EU.

Đây phải chăng là sự kết thúc của EU?

Tuy nhiên, ý định tiếp tục công kích EU sẽ không cần thiết vì những nước khác sẽ theo Vương quốc Anh rời khỏi EU.

Một lý do nữa đó là cú sốc Brexit sẽ thu hút rất nhiều sự chú ý. Không chỉ là một cú hích nhẹ, chủ nghĩa hoài nghi châu Âu giờ đây đã trở thành một mối đe dọa rõ ràng ngay trước mắt đến tương lai của Liên minh EU. Điều này có nghĩa là bỏ qua hay tầm thường hóa vấn đề này không còn là một chiến lược khả thi.

Hiện tại, chưa rõ EU có thể hứa hẹn gì để làm nguôi ngoai những người hoài nghi dự án châu Âu hợp nhất. Mặc dù có ý định tốt, liên minh này chưa đạt được một thành công đáng kể nào trong việc trở nên dân chủ hơn. Cách tốt nhất để bắt đầu khôi phục lại hình ảnh là sẵn sàng tranh luận về vấn đề này. Những người theo chủ nghĩa hoài nghi châu Âu có thể không có câu trả lời cho tương lai của EU, nhưng họ đưa ra rất nhiều câu hỏi chính xác.

Trường hợp của người Anh đã minh chứng cho cái giá phải trả của việc rời đi rõ ràng sinh động hơn bất kỳ bài thuyết trình nào. Các nhà kinh tế học đều mạnh mẽ đồng ý rằng hiện tại nền kinh tế của Vương quốc Anh sẽ chạm đáy trong vài tháng tới, điều này có thể làm những người theo chủ nghĩa hoài nghi châu Âu ở nơi khác suy nghĩ lại. Và chính phủ các nước EU hiện tại sẽ khiến những người này phải cân nhắc hơn nữa khi cấp cho Anh một thỏa thuận không mấy hào phóng, chủ yếu để răn đe các yêu cầu ngay trong quốc gia.  

Tất nhiên, nếu về lâu dài cho thấy Vương quốc Anh trở nên tốt hơn bên ngoài EU, thì đây sẽ trở thành điềm xấu cho các chính phủ bên trong EU và trở thành điều tốt cho những người theo chủ nghĩa hoài nghi châu Âu. Các mối đe dọa hủy hoại kinh tế sẽ bớt đi và tất cả mọi người sẽ phải cân nhắc lại các lợi ích của thành viên. Tuy nhiên, không ai có thể nói trước được kết quả này trong ít nhất là trong vài năm tới.

Do vậy, điều này đưa chúng ta đến lập luận cuối cùng: Vương quốc Anh là một quốc gia khác biệt.

Như đã chỉ ra trong suốt cuộc vận động, Vương quốc Anh đã không tham gia nhiều điều khoản khác nhau của Liên minh châu Âu, bao gồm cả Hiệp ước Schengen về đi lại tự do, tư pháp và các vấn đề nhà ở và quan trọng nhất là đồng Euro. Không một thành viên nào khác của EU có mức độ tự do lựa chọn đến vậy.

Điều này là quan trọng vì một quốc gia vướng vào EU càng nhiều, thì càng khó để rời đi. Các thành viên EU nói riêng có mức độ vướng mắc vượt xa những gì Vương quốc Anh đã có.

Bất kỳ quốc gia nào khác muốn bỏ phiếu rời khỏi EU sẽ buộc phải tính đến việc đưa ra một đồng tiền quốc gia mới. Việc này sẽ gây ra sự thất thoát kinh tế lớn (bởi những lo lắng về sự mất mát giá trị trong bất kỳ quá trình chuyển đổi tiền tệ nào xảy ra sau đó). Tuy nhiên Anh dùng đồng tiền riêng và do đó, quá trình ly dị sẽ ít đau khổ hơn nhiều. Đối với các quốc gia khác, khi không có giải pháp dễ dàng cho vấn đề tiền tệ, những người muốn rời khỏi EU có thể thấy rằng tổn thất đối với quốc gia là quá lớn.

Tuy nhiên, các vướng mắc này thực sự không phải là trọng tâm, ít nhất không quan trọng trong giai đoạn này. Hiện tại, đã có những người theo chủ nghĩa hoài nghi châu Âu từ khắp châu lục đang lấy vụ ly dị của Anh ra làm lý do ủng hộ cho động cơ của mình. Bây giờ, họ đang trông đợi một lý do tiếp theo.

Tác giả: Simon Usherwood là một giảng viên chính trị cao cấp tại Đại học Surrey ở Vương quốc Anh. Bài viết này được công bố lần đầu tiên trên diễn đàn The Conversation.

Hoàng Vũ dịch

Xem thêm:

Clip hay:



Advertising:

loading...

Các Bài Viết Liên Quan