Trung Quốc lại tiếp tục khiến tình hình biển Đông “dậy sóng” khi công khai công bố kế hoạch xây dựng các đảo nhân tạo tại quần đảo Trường Sa. Chính quyền Trung Quốc đã không ngần ngại thừa nhận rằng kế hoạch xây đảo sẽ đáp ứng các nhu cầu về quân sự quốc phòng của nước này.

Trung Quốc công khai công bố kế hoạch và mục đích

Theo Reuters, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc, bà Hoa Xuân Oánh, đã phát biểu trong cuộc họp báo hôm 9/4 rằng hoạt động khẩn hoang và xây dựng các công trình tại quần đảo Trường Sa, biển Đông là điều cần thiết, một phần là vì rủi ro thường hay xảy ra các cơn bão tại khu vực xa đất liền và có nhiều tàu thuyền qua lại. Bà Hoa cho biết Trung Quốc đang xây dựng “các nơi trú ẩn, hỗ trợ cho hoạt động hàng hải, tìm kiếm, cứu hộ, và các dịch vụ dự báo khí tượng thủy văn, dịch vụ đánh bắt cá, và các dịch vụ hành chính khác” cho chính nước này và các nước láng giềng tại các đảo nhân tạo.

Bà Hoa cũng không do dự tuyên bố rằng các hòn đảo và bãi cạn đáp ứng các nhu cầu quốc phòng quân sự của Trung Quốc. Bà cho rằng kế hoạch xây đảo hoàn toàn nằm trong phạm vi chủ quyền của Trung Quốc, không ảnh hưởng đến bất cứ quốc gia nào.

Trung Quốc chính thức thông báo về việc cải tạo các hòn đảo tại biển Đông chỉ vài giờ sau khi Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington, Mỹ, đăng tải những hình ảnh mới cho thấy Trung Quốc đang nhanh chóng bồi đắp và cải tạo bãi Đá Vành Khăn (Mischief Reef).

Ảnh so sánh sự khác biệt tại bãi Đá Vành Khăn trong vòng 19 năm, kể từ khi Trung Quốc chiếm bãi san hô ngầm này vào năm 1995 cho đến tháng 4/2014. Vào năm ngoái, các công trình trên bãi Đá Vành Khăn chỉ gồm một tòa nhà và những tấm pin năng lượng mặt trời. (Nguồn: Facebook của CSIS)
Ảnh so sánh sự khác biệt tại bãi Đá Vành Khăn trong vòng 19 năm, kể từ khi Trung Quốc chiếm bãi san hô ngầm này vào năm 1995 cho đến tháng 4/2014. Vào năm ngoái, các công trình trên bãi Đá Vành Khăn chỉ gồm một tòa nhà và những tấm pin năng lượng mặt trời. (Nguồn: Facebook của CSIS)
Ảnh chụp vệ tinh vào ngày 19/1/2015 cho thấy một tàu nạo vét đang bắt đầu thực hiện việc mở rộng lối ra vào và xây dựng tăng thêm diện tích đảo (Nguồn: CSIS)
Ảnh chụp vệ tinh vào ngày 19/1/2015 cho thấy một tàu nạo vét đang bắt đầu thực hiện việc mở rộng lối ra vào và xây dựng tăng thêm diện tích đảo (Nguồn: CSIS)
CSIS đưa tin hôm 16/3 cho biết chiều rộng lối vào đảo khoảng 275 mét
CSIS đưa tin hôm 16/3 cho biết chiều rộng lối vào đảo khoảng 275 mét
Ảnh chụp từ vệ tinh cho thấy toàn cảnh bãi Đá Vành Khăn ở hai thời điểm: 24/1/2012 (trước khi xây dựng) và 16/3/2015 (đang xây dựng, các dãy đất nhỏ và các công trình xây dựng xuất hiện ở rìa phía bắc và phía tây của đảo) (Nguồn: Digital Globe).
Ảnh chụp từ vệ tinh cho thấy toàn cảnh bãi Đá Vành Khăn ở hai thời điểm: 24/1/2012 (trước khi xây dựng) và 16/3/2015 (đang xây dựng, các dãy đất nhỏ và các công trình xây dựng xuất hiện ở rìa phía bắc và phía tây của đảo) (Nguồn: Digital Globe).

Tờ New York Times dẫn lời bà Mira Rapp Hooper, Giám đốc chương trình Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (Asia Maritime Transparency Initiative) của CSIS, cho biết việc bồi đắp tại bãi Đá Vành Khăn là bằng chứng mới nhất cho thấy kế hoạch cải tạo đất của Bắc Kinh được tiến hành ngày càng rộng và có hệ thống. Bà Mira cũng nói rằng việc cải tạo các bãi san hô ngầm sẽ cho phép Trung Quốc thường xuyên tiến hành các cuộc tuần tra trên không và trên biển, đồng thời đẩy các khiếu nại về chủ quyền biển ra đến khoảng cách 1.600 ki-lô-mét tính từ bờ biển của nước này và tạo sức ép lên các nước khác đang tranh chấp về lãnh hải trong khu vực như Philippines và Việt Nam.

Kể từ năm ngoái, Trung Quốc đã và đang tiến hành việc xây dựng và cải tạo 7 bãi cạn mà nước này đã chiếm của Việt Nam và Philippines: Đá Tư Nghĩa (Hughes Reef), Đá Ga Ven (Gaven Reef), Đá Gạc Ma (Johnson South Reef), Đá Chữ Thập (Fiery Cross Reef), Đá Châu Viên (Cuarteron Reef), Đá Xu Bi (Subie Reef) và Đá Vành Khăn (Mischief Reef).

Trích dẫn tin từ tuần báo quốc phòng Jane’s Defence Weekly (Anh), bãi cạn Đá Tư Nghĩa (Hughes Reef) đã được mở rộng diện tích gấp 200 lần so với cách đây 10 năm. Hiện nay, đảo có diện tích 75.000 mét vuông so với 380 mét vuông hồi tháng 2/2004. Nơi đây được xây dựng kiên cố, có cả bãi đáp trực thăng, cầu tàu dành cho chiến hạm cập bến.

Ảnh chụp từ vệ tinh hồi tháng 2/2015 cho thấy bãi san hô ngầm Đá Tư Nghĩa đã được mở rộng và xây dựng thành một hòn đảo (Nguồn: qz.com)
Ảnh chụp từ vệ tinh hồi tháng 2/2015 cho thấy bãi san hô ngầm Đá Tư Nghĩa đã được mở rộng và xây dựng thành một hòn đảo (Nguồn: qz.com)

Đảo mới tại Bãi Đá Ga Ven (Gaven Reef) được xây dựng gần giống thiết kế của đảo tại bãi Đá Tư Nghĩa, nối liền với cơ sở cũ và có cả bãi đáp trực thăng.

Ảnh chụp vệ tinh cho thấy sự hình thành nhanh chóng của đảo nhân tạo tại bãi Đá Ga Ven chỉ trong vòng 1 năm (Nguồn: wsj.com)
Ảnh chụp vệ tinh cho thấy sự hình thành nhanh chóng của đảo nhân tạo tại bãi Đá Ga Ven chỉ trong vòng 1 năm (Nguồn: wsj.com)

Bãi Đá Chữ Thập (Fiery Cross Reef) cũng được bồi đắp thành một hòn đảo đủ rộng để xây dựng cả một sân bay nhỏ.

Bãi Đá Chữ Thập trước khi Trung Quốc tiến hành xây dựng đảo (dưới). Ảnh chụp từ vệ tinh ngày 14/11/2014 cho thấy các tàu của quân đội Trung Quốc đang tiến hành bồi đắp và mở rộng đảo tại bãi Đá Chữ Thập (trên) (Nguồn: janes.com)
Bãi Đá Chữ Thập trước khi Trung Quốc tiến hành xây dựng đảo (dưới). Ảnh chụp từ vệ tinh ngày 14/11/2014 cho thấy các tàu của quân đội Trung Quốc đang tiến hành bồi đắp và mở rộng đảo tại bãi Đá Chữ Thập (trên) (Nguồn: janes.com)

Đảo tại bãi Đá Gạc Ma (Johnson South Reef) sẽ trở thành khu căn cứ quân sự tổng hợp với diện tích 100.000 mét vuông, có thể đón các tàu tải trọng lên tới trên 5.000 tấn, có đường băng dài 1,6 km đủ cất và hạ cánh các máy bay chiến đấu có tầm hoạt động hàng ngàn km. Trong một bài báo được đăng trên BBC khoảng đầu tháng 9/2014, một phóng viên của tờ báo đã chứng kiến tận mắt các công trình đang xây dựng trên đảo Ga Ven và đảo Gạc Ma. Phóng viên này cho biết việc cải tạo và bồi đắp các đảo nhân tạo này có thể đã bắt đầu từ hồi đầu năm 2014.

Ảnh chụp vệ tinh ngày 14/8/2014 cho thấy việc xây dựng và bồi đắp đảo Đá Gạc Ma đang được tiến hành (Nguồn: janes.com)
Ảnh chụp vệ tinh ngày 14/8/2014 cho thấy việc xây dựng và bồi đắp đảo Đá Gạc Ma đang được tiến hành (Nguồn: janes.com)

BBC cho biết, trang China Military Online trích dẫn hình ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc cũng đã chính thức bắt đầu hoạt động cải tạo trên bãi cạn Đá Châu Viên từ hồi đầu năm nay.

Mục đích thực sự của việc xây dựng là gì?

Theo phân tích của hãng tin Reuters, việc xây đảo nhân tạo nhằm giúp Trung Quốc mở rộng phạm vi hoạt động của hải quân, không quân, thúc đẩy và phát triển các hoạt động đánh bắt xa bờ. Tham vọng của Trung Quốc khiến các nước trong khu vực rất quan ngại. Các căn cứ quân sự, cơ sở hạ tầng và hải cảng được xây dựng tại các đảo nhân tạo sẽ là bàn đạp để Trung Quốc uy hiếp và kiểm soát toàn bộ khu vực biển Đông.

Một chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu an ninh Châu Á – Thái Bình Dương tại Hawaii, Mỹ, ông Alexander Vuving, cho biết mục đích cuối cùng mà Bắc Kinh hướng đến là “định hình lại vị thế địa chính trị có lợi cho sự thống trị” của Trung Quốc. Ông Vuving nói, nhìn trên bản đồ, các đảo Đá Chữ Thập, Đá Vành Khăn, Đá Hoàng Nham (Scarborough Reef) và đảo Phú Lâm (thuộc Hoàng Sa) nối với nhau sẽ tạo thành một tứ giác với bán kính 250 hải lý, hoàn toàn có thể khống chế biển Đông vốn được cho là “yết hầu của các tuyến đường hàng hải quốc tế”. Do đó, để đạt được tham vọng này, Trung Quốc phải xây dựng các đảo nhân tạo nhằm thiết lập cơ sở hậu cần cho mạng lưới an ninh quân sự và các tàu đánh cá của nước này, từ đó bành trướng rộng khắp biển Đông.

Các căn cứ quân sự, cơ sở hạ tầng và hải cảng được xây dựng tại các đảo nhân tạo sẽ là bàn đạp để Trung Quốc uy hiếp và kiểm soát toàn bộ khu vực biển Đông.

Cũng theo BBC, Trung Quốc cũng ý thức rằng nếu muốn trở thành “cường quốc đại dương”, khả năng hoạt động xa bờ, trước năm 2050, thì nước này phải gấp rút xây dựng các cơ sở đồn trú ngoài biển khơi. Một trong những lý do thôi thúc Trung Quốc phải cấp tốc thực hiện kế hoạch xây đảo nhân tạo trong một thời gian ngắn là vì chính quyền Bắc Kinh đã nhận thức rõ sự thiếu vắng các cơ sở xa bờ của mình hồi năm ngoái, khi tham gia hoạt động tìm kiếm chiếc máy bay bị mất tích của hãng Malaysia Airlines MH370 ở Ấn Độ Dương.

Phản ứng của dư luận quốc tế

Kể từ giữa tháng 5/2014, Philippines đã lên tiếng tố cáo Trung Quốc đang xây dựng trái phép tại 7 bãi cạn nêu trên. Chính phủ Philippines đã công bố các ảnh do thám cho thấy Trung Quốc đang xây dựng căn cứ trên bãi Đá Gạc Ma. Cùng thời điểm đó, Trung Quốc cũng đang cải tạo lấp đất tại đảo Đá Én Đất. Tổng thống Philippines, ông Benigno Aquino, tố cáo Trung Quốc vi phạm các điều khoản trong Tuyên bố ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC), được ký kết giữa Trung Quốc và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm 2002.

Philippines cũng thúc giục các nước trong khối ASEAN cùng lên tiếng phản đối việc lấn biển của Trung Quốc. Tuy nhiên, dường như lời kêu gọi của Philippines không được các nước hưởng ứng mạnh mẽ. Ngoại trưởng các nước ASEAN chỉ tỏ ý quan ngại liên quan đến việc Trung Quốc lấn biển ở biển Đông.

Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Philippines, ông Peter Paul Galvez, đã thúc giục Trung Quốc phải tháo dỡ các công trình xây dựng trên bãi cạn Đá Vành Khăn. Theo ông Galvez, việc xây đảo tại nơi này sẽ làm ảnh hưởng đến an ninh quốc gia của Philippines.

Các quan chức Mỹ cũng đã bày tỏ sự quan ngại đối với việc xây đảo của Trung Quốc.

Ngày 9/4, Tổng thống Mỹ Barack Obama tuyên bố rằng Trung Quốc “ỷ mạnh và sử dụng cơ bắp” để trấn áp các nước nhỏ hơn tại biển Đông. Phát biểu này được ông Obama đưa ra trong chuyến thăm Jamaica, sau khi Bắc Kinh lên tiếng nói rằng việc xây dựng các đảo nhân tạo là điều cần thiết để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Ông Obama cho biết Mỹ lo ngại Trung Quốc không tuân thủ các quy ước và luật pháp quốc tế, cậy thế nước lớn để ép các quốc gia khác phải phục tùng.

Ngày 31/3, trong một cuộc hội thảo về Hải Quân ở Úc, Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương của lực lượng Hải quân Mỹ, ông Harry Harris, đã lên tiếng tố cáo Bắc Kinh xây dựng “bức tường cát khổng lồ” tại biển Đông. Ông Harris cho rằng Trung Quốc đã phá hỏng cảnh quan thiên nhiên và môi trường sinh thái tại biển Đông. Ngoài ra, ông cũng đặt ra câu hỏi về ý định của Trung Quốc khi có các động thái khiêu khích đối với các quốc gia láng giềng, tạo ra bầu không khí căng thẳng trong khu vực.

Cũng trong cuộc họp báo hôm 9/4, bà Hoa Xuân Oánh tuyên bố Trung Quốc có “chủ quyền không thể chối cãi” đối với quần đảo Nam Sa (Trường Sa) và chỉ làm công việc “bảo vệ chủ quyền và quyền hàng hải” của mình.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, ông Ashton Carter, cũng thể hiện sự quan ngại của mình. Ông kêu gọi chính quyền Bắc Kinh “kiềm chế hành động để cải thiện niềm tin trong khu vực”. Ông cho rằng việc quân sự hóa các tranh chấp lãnh thổ tại biển Đông có thể dẫn đến “những sự cố nguy hiểm” và rằng “đây không chỉ là sự lo ngại của Mỹ mà còn là mối quan hệ của hầu hết mỗi quốc gia trong toàn bộ khu vực.”

Đáp trả lại phản ứng của dư luận quốc tế, vào tháng trước, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Vương Nghị, cho biết nước này chỉ đơn thuần thực hiện “việc xây dựng cần thiết trên các đảo và bãi cạn của riêng mình.” Ông Vương nói rằng Trung Quốc vẫn tiếp tục duy trì tự do hàng hải tại biển Đông, đồng thời sẵn sàng giải quyết các tranh chấp thông qua “đối thoại trực tiếp” và tham vấn giữa các bên liên quan. Ông Vương cho rằng Trung Quốc có quyền làm những việc hợp pháp và chính đáng.

Cũng trong cuộc họp báo hôm 9/4, bà Hoa Xuân Oánh tuyên bố Trung Quốc có “chủ quyền không thể chối cãi” đối với quần đảo Nam Sa (Trường Sa) và chỉ làm công việc “bảo vệ chủ quyền và quyền hàng hải” của mình. Trước đó, cuối tháng 1/2015, bà Hoa cũng đã cảnh báo Mỹ không nên can thiệp vào các vấn đề tại biển Đông và nên ít đưa ra những bình luận có thể làm tình hình trở nên phức tạp hơn.

Hướng Dương tổng hợp

Clip hay:



Advertising:

loading...

Các Bài Viết Liên Quan