Các phóng viên ở vùng chiến sự luôn gặp phải thương vong do cả 2 phe gây ra. Giờ chính họ cũng trở thành mục tiêu.

Hai tổ chức quốc tế hàng đầu theo dõi sự tự do và an toàn của các nhà báo đã xuất bản báo cáo cuối năm về nạn bạo lực và bắt cóc nhà báo, đặc biệt ở Trung Đông. Chỉ vì công việc của họ, nhà báo có thể bị bắt, giữ làm con tin, hay bị chặt đầu.

Tổ chức Phóng Viên Xuyên Biên Giới (RSF-Reporters Sans Frontiers) theo dõi số lượng nhà báo tử vong khi đang tác nghiệp. Năm 2014, con số thương vong là 66 người. Trong thập kỉ trước con số này lên tới 720. Ngoài ra, 19 nhà báo công dân và 11 nhân viên truyền thông đã bị giết năm 2014.

Tuy số người bị giết năm nay giảm 7% so với 2013, nhưng bản chất tàn ác nhắm vào nhà báo đã thay đổi. Năm 2014, “những vụ đe dọa và chặt đầu được dàn dựng kĩ” đã được dùng vào những mục đích đặc biệt.

Hơn 40% nhà báo bị giết năm 2014 đã bị nhắm mục tiêu

– báo cáo thường niên 2014 của Ủy Ban Bảo Vệ Nhà Báo

“Ít khi nhà báo bị giết vì lí do tuyên truyền dã man như vậy, làm cả thế giới chấn động,” báo cáo 2014 của RSF ghi nhận. Khi chịu nhiều loại đe dọa hơn, các nhà báo phải bỏ đi biệt xứ năm 2014 đã tăng gấp đôi so với 2013.

Báo cáo của Ủy Ban Bảo Vệ Nhà Báo (CPJ-Committee to Protect Journalists) được xuất bản ngày 23/12, ghi nhận ít nhất 60 nhà báo bị giết, cùng danh tính và hoàn cảnh tử vong.CPJ nhiều khả năng sẽ thêm vào một vài trường hợp nữa vì tổ chức này đang điều tra ít nhất 18 nhà báo khác đã bị giết năm 2014 để xem những trường hợp nào là chết khi tác nghiệp.

RSF báo cáo, “Hơn 40% các nhà báo bị giết năm 2014 đã bị nhắm mục tiêu. Khoảng 31% nhà báo bị giết đã báo cáo có nhận được lời đe dọa trước đó.”

Đọc thêm: Trung Quốc nhận danh hiệu ‘nước bỏ tù tệ nhất đối với các nhà báo’ năm 2014

So với các trường hợp tử vong, trường hợp bị đe dọa hay hành hung bởi cảnh sát hay người biểu tình thì phổ biến hơn. Ví dụ, “Ở Trung Quốc, Đảng Cộng sản không ngần ngại dùng côn đồ mặc thường phục để ngăn nhà báo đưa tin về các cuộc biểu tình,” báo cáo tuyên bố.

RSF và CPJ đưa ra con số báo cáo khác nhau vì một số nguyên do. Ở Syria, nơi xảy ra gần 1/4 các vụ tử vong, các vùng do quân Hồi giáo chiếm đóng đều nguy hiểm và cấm vào. Theo yêu cầu của gia đình nạn nhân, các vụ việc không được đưa ra công khai. Vì vậy, việc xác định con số chính xác nhà báo bị giết và giam giữ ở Syria lại càng khó hơn.

Ngoài ra, CPJ có định nghĩa rộng hơn đối với phóng viên, bao gồm “nhà báo chính thức, nhà báo tự do, cộng tác viên, blogger, nhà báo công dân” trong khi RSF tính riêng nhà báo chuyên nghiệp và nhà báo công dân.

Syria nơi nguy hiểm nhất

Cả hai báo cáo đều nhất trí rằng đất nước có con số thương vong cho nhà báo nhiều nhất là Syria vốn đang bị chiến tranh giày xéo, theo RSF là 15 người, hoặc theo CPJ là 17 người. Những nước khác có số nhà báo tử vong cao là Palestine, Ukraine, Iraq và Libya. 5 quốc gia “chết chóc nhất” này đều có giao tranh, chiếm số thương vong chủ yếu của nhà báo trong năm 2014.

“Hai năm nay, Syria đã và đang là đất nước nguy hiểm nhất thế giới cho nhà báo,” CPJ tuyên bố. Ít nhất 70 nhà báo đã tử vong khi đưa tin về giao tranh tại Syria và gần biên giới ở Lebanon và Thổ Nhĩ Kỳ. Hầu hết những ca tử vong đó – hơn 3/4 – là từ đạn lạc trong giao tranh. Tuy nhiên, “một vài nhà báo cũng trở thành mục tiêu của các bên giao tranh.”

Các nhà báo bị theo dõi gắt gao và thường bị săn lùng, bắt cóc và giết.

– theo ‘Báo cáo về bạo lực đối với nhà báo năm 2014’ của RFS

CPJ đưa ra một trường hợp tại Syria của 2 phóng viên và một người quay phim thuộc kênh truyền hình đối lập Orient News. Họ bị giết ngày 8/12 khi đang đưa tin về giao tranh tại một ngôi làng ở tỉnh Deraa. Xe của họ đã lãnh một quả tên lửa dẫn đường do lực lượng chính phủ bắn ra. Xe của họ dễ được xác định là xe truyền thông bởi một đĩa vệ tinh rộng gần 1,8m ở phía trên. Theo nghiên cứu của CPJ về chính quyền Assad, CPJ cho rằng đòn tấn công này là nhằm dập tắt báo cáo về cuộc chiến.

Hầu hết chúng ta đều biết những cái chết thương tâm tại Syria của nhà báo tự do Hoa Kỳ: Jame Foley bị chặt đầu ngày 19/8, Steven Sotloff bị chặt đầu ngày 2/9. Foley đã bị bắt cóc từ tháng 11/2012.

Nhà báo Hoa Kỳ, Steven Sotloff của Hoa Kỳ (ở giữa, trùm mũ đen) nói chuyện với quân nổi dậy Lybia tại chiến trường Al Dafniya, phía tây Misrata, Lybia ngày 2/6/2011. (Ảnh: Etienne de Malglaive, Getty Images)

Các phóng viên và nhiếp ảnh gia không thể tác nghiệp ở các vùng bị Nhà nước Hồi giáo chiếm giữ ở Iraq và Syria trừ khi họ thề trung thành với Khalifah (lãnh tụ hồi giáo). “Các nhà báo bị theo dõi gắt gao và thường bị săn lùng, bị bắt cóc và giết,” báo cáo của RSF tuyên bố.

Các vụ bắt cóc tăng vọt

Theo RFS, số lượng bắt cóc các nhà báo chuyên nghiệp đã tăng vọt lên 119, tăng 37% so với năm ngoái. Bốn nước có số bắt cóc nhiều nhất là Ukraine (33), Libya (29), Syria (27) và Iraq (20).

Trên thế giới, 40 nhà báo và nhà báo công dân đang bị giữ làm con tin. Nhà báo ở địa phương là đối tượng chủ yếu bị nhắm mục tiêu và chiếm 90% tất cả các vụ bắt cóc.

RFS báo cáo rằng từ khi có thương vong ở Syria, hơn 80 nhà báo đã bị bắt cóc, một con số chưa từng có trong hồ sơ của RFS.

Nhà báo bị bỏ tù

RFS tuyên bố rằng trên thế giới, có 178 nhà báo chuyên nghiệp đang bị cầm tù, tình cờ là nó cũng bằng với số nhà báo công dân bị giam giữ. 5 quốc gia – dẫn đầu là Trung Quốc (29 nhà báo chuyên nghiệp) theo sau là Eritrea (28), Iran (19), Ai Cập (16) và Syria (13) – tổng cộng chiếm 59% tổng số nhà báo bị giam.

Báo cáo CPJ xác định danh tính của 44 nhà báo bị giam giữ tại Trung Quốc. CPJ cũng khám phá ra Trung Quốc đã bỏ tù ít nhất 78 nhà báo công dân.

Danh sách nhà báo bị bỏ tù của CPJ lên đến 220 người, nhưng như đã nói ở trên, định nghĩa nhà báo của CPJ và RSF khác nhau.

Theo RSF, ít nhất 853 nhà báo chuyên nghiệp đã bị bắt năm 2014 – một việc gây phiền phức ngắt quãng công việc của họ. Ở Ukraine, nhà báo bị giam và đưa đi bởi lực lượng chính phủ lẫn quân nổi dậy ly khai tại các trạm kiểm soát. Một vài giờ sau, họ thường được thả mà không có lời giải thích nào.

1/4 các vụ bắt giữ xảy ra ở 5 nước: Ukraine (47), Ai Cập (46), Iran (46), Nepal (46) và Venezuela (34).

Được thành lập năm 1985 tại Pháp, RSF đã được công nhận trên bình diện quốc tế nhờ các nỗ lực hỗ trợ những nhà báo được chỉ định đến các vùng nguy hiểm. Theo thông tin từ website, tổ chức này giữ vai trò tư vấn tại Liên Hiệp Quốc và UNESCO.

CPJ được thành lập năm 1981 bởi một nhóm phóng viên Hoa Kỳ. Tuyên bố sứ mệnh của nó có ghi: “CPJ đề cao tự do báo chí toàn cầu và bảo vệ quyền của nhà báo đưa tin mà không sợ hãi hoặc bị trả thù.” CPJ ghi lại các vụ việc, xuất bản báo cáo và hỗ trợ về mặt tinh thần cũng như vật chất khi nhà báo bị “kiểm duyệt, quấy nhiễu, đe dọa, bỏ tù, bắt cóc, hoặc bị giết khi tác nghiệp.”

Các nước bỏ tù nhà báo nhiều nhất thế giới (theo Statista)
Các nước bỏ tù nhà báo nhiều nhất thế giới (theo Statista)

Xem thêm các con số thống kê tại Statista

Bởi Gary Feuerberg, Epoch Times

Clip hay:



Advertising:

loading...

Bài Liên Quan