Bộ Lao động đưa ra tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam năm 2014 là 2,08 %, đây là tỷ lệ rất thấp so với thế giới, nhưng thực ra đó là đã tính cả những nghề không có trong danh mục.

Đã có nhiều bài báo và lời phát biểu đánh giá rằng tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam rất khôi hài.

Bà Nguyễn Thị Xuân Mai – vụ trưởng Vụ Thống kê Dân số – Lao động nói với báo Tuổi Trẻ: “Khi điều tra về thất nghiệp, điều tra viên sẽ hỏi trong tuần trước khi được hỏi anh chị có giờ lao động nào tạo thu nhập hay không. Nếu câu trả lời là có thì người đó được coi là có việc làm.”

Với cách tính này thì sinh viên thất nghiệp chạy xe ôm, hay chạy chợ đều được coi là có việc làm.

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Nguyên (Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Quốc gia, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM) cho báo Tuổi Trẻ biết: “Tôi rất băn khoăn với lập luận của cơ quan Thống kê khi cho rằng “nếu có thu nhập, hưởng lợi từ hoạt động khác thì vẫn được coi có việc làm.”

Liệu một người ăn xin – có thu nhập hằng ngày đàng hoàng – có được xem có việc làm không? Hay những kẻ giật đồ, móc túi – có thu nhập – cũng là có việc làm chăng? Không nên tính kiểu hễ có thu nhập là có công việc.

Phải nhìn thẳng vào thực trạng xã hội, vào sức khỏe của nền kinh tế đất nước, đừng nên đưa ra những số liệu lạc quan quá đà sẽ không có lợi cho phát triển kinh tế.

Thỉnh thoảng chúng ta lại đưa ra những số liệu rất lạc quan – không hiểu là để động viên người dân hay chính các cơ quan nhà nước đang động viên nhau?

Người dân thật ra họ không quan tâm tỷ lệ thất nghiệp của các anh đưa ra là bao nhiêu phần trăm mà chỉ quan tâm chuyện thực tế họ có việc làm hay không.

Cho nên những con số thống kê kiểu “tự sướng” như thế này ảnh hưởng đến cuộc sống người dân không bao nhiêu nhưng lại tác động rất xấu đến uy tín của chính cơ quan đưa ra thống kê khi người dân cảm thấy tỷ lệ ấy, con số ấy không đáng tin cậy.”

Ở Việt Nam rất nhiều người phải làm những nghề không có trong danh mục. Ở nước ngoài trong giờ làm việc thì phố xá rất vắng người, còn ở Việt Nam thì giờ nào cũng đông. Ở Hà Nội, Sài Gòn lúc nào cũng đông đúc, náo nhiệt, ở các tuyến phố chính thì lúc nào cũng có thể tắc đường. Tại sao người ở ngoài đường nhiều thế? Bởi mọi người đều đang hối hả làm việc.

Nghề thợ hồ (báo giaoduc.net.vn)
Nghề phụ hồ (báo giaoduc.net.vn)

Ở ngoài đường rất nhiều người đang làm việc, mà với những nghề hiếm thấy trên thế giới, hay những việc mà không thể gọi là “nghề” (chúng tôi tạm gọi là nghững nghề không có trong danh mục). Họ rất khổ, bởi vì không được học hành, không có bằng cấp nên không xin được việc làm hoặc làm công nhân trong nhà máy, mà phải lam lũ ngoài đường.

Họ hầu hết là từ nông thôn đến, do thu nhập nông nghiệp quá thấp, nên họ phải bỏ ruộng, lên phố để kiếm sống. Hơn nữa những người này lại rất nghèo nên không có vốn để đầu tư cho sản xuất, vì vậy họ phải nai lưng cả ngày để kiếm tiền lo cho cả gia đình, con cái họ cũng vậy. Có thể điểm qua một vài việc đang có hàng triệu người tham gia hiện nay.

Nghề đồng nát (Ảnh: vietbao)
Nghề đồng nát (Ảnh: vietbao)

Xem thêm:

Một là nghề chở thuê

Nghề xe ôm đòi hỏi phải có xe máy, đến việc vận chuyển hàng hóa cồng kềnh trong các thành phố bằng xe máy như: vận chuyển hàng hóa, giao hàng, chở vật liệu xây dựng, đất, rác thải…họ chở bằng những chiếc xe cũ nát, thậm chí không còn biết là loại xe gì. Họ phải làm việc bất kể thời tiết nóng hay lạnh, ngày hay đêm, mà nỗ lực vất vả ngày chỉ được vài trăm nghìn đồng.

Nếu bạn đã từng nhìn thấy những người chở các bao tải phế thải xây dựng cao chất ngất thì sẽ thấy thương xót cho người lao động của mình quá khổ mà thu nhập lại quá thấp. Nếu năm 2018 thu hồi xe máy cũ thì những người này nguy cơ thất nghiệp, thế nhưng họ sẽ không bao giờ được gọi là thất nghiệp, vì họ không có quyền thất nghiệp, họ phải tự kiếm sống bằng mọi cách, vì không có bất kỳ khoản an sinh xã hội nào dành cho họ cả.

Nghề giao hàng
Nghề giao hàng
Nghề giao hàng
Nghề giao hàng
Nghề xe ôm
Nghề xe ôm

Hai là nghề chạy chợ, bán lẻ

Nghề này đã có từ xa xưa, trước đây chỉ những nông dân ở gần các thành phố vào buôn bán dạo, sáng đi tối về. Nhưng bây giờ đã trở thành một nghề phổ biến của nông dân nghèo lên phố, với số lượng rất đông. Công cụ lao động chỉ là chiếc xe đạp, vài giỏ đựng hàng, với vài trăm nghìn tiền vốn, sáng ra họ đến các chợ đầu mối mua hàng với giá bán buôn và đưa đi bán rong khắp thành phố.

Họ bán đủ các loại từ trái cây, rau , quả, đồ ăn sáng, quà vặt, đến cả đồ dùng đủ loại như dày, dép, đồ nhựa… Họ cũng chỉ bán được cho người nghèo, với giá phải chăng, vì người giàu thì mua hàng ở siêu thị. Vì không được công nhận là “nghề” nên luôn bị công an xua đuổi, bắt bớ. Nếu ngày nào không may bị thu mất xe đạp và hàng hóa thì cả nhà có nguy cơ phải nhịn đói.

Một gánh hàng ăn
Một gánh hàng ăn
Một gánh hàng rong
Một gánh hàng rong

Ba là nghề chăm sóc người bệnh tại các bệnh viện

Đây là một nghề mới phát sinh trong gần đây, người bệnh quá nhiều, chỉ nói riêng ung thư, thật là kinh hoàng với thông tin tỷ lệ tử vong do ung thư của người Việt Nam cao nhất thế giới. Mỗi năm chúng ta có thêm 150.000 ca ung thư mới, tốc độ tăng 5,4%/năm, với 75.000 người chết vì ung thư hàng năm.

Những bệnh nhân nằm viện lâu ngày thì cần phải thuê người trông hộ. Những người này đều là nông dân, nhưng do truyền nhau kinh nghiệm nên họ có thể chăm sóc bệnh nhân tốt như y tá. Những người làm nghề này không chỉ cần có sức khỏe, trung thực, tinh ý, tận tình, không ngại khó, được các y tá ở các bệnh viện tin tưởng giới thiệu cho người nhà bệnh nhân.

Có y tá đã ước tính số người đang làm nghề này vào khoảng 100.000 người trên cả nước. Họ ngủ ngày, trông đêm, với mức lương 200.000 đồng/ ngày, chỉ lúc trẻ sung sức mới làm được. Nhưng nghề này cũng không được thừa nhận.

Nghề chăm sóc người bệnh (Ảnh: petrotimes)
Nghề chăm sóc người bệnh (Ảnh: petrotimes)

Xem thêm: Chung tay ngăn chặn hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn dịp Tết này

Bốn là nghề bán hàng nước, nghề bán vé vé số dạo

Nghề này không mới, nhưng hiện nay số người tham gia nhiều, nên cũng đáng gọi là một nghề. Bán vé số dạo đã nuôi sống không biết bao nhiêu nông dân miền Tây nghèo khó. Còn bán nước trà ở Hà Nội thì quá nhiều, tràn lan chỗ nào cũng có, có nơi các quán ngồi san sát, quán nào cũng đông người, đây là chỗ giải khát cho những bác xe ôm, chị bán hàng rong. Cũng là người nghèo phục vụ người nghèo, nên thu nhập rất thấp, nhưng những cụ già Hà Nội không bán nước thì không có nguồn thu nhập để sống. Không có thống kê nào về số lượng quán nước, nhưng thực sự là không ít, thực sự là cứu cánh cho rất nhiều người nghèo.

Bán vé số
Bán vé số
Hàng nước
Hàng nước

Năm là nghề đồng nát, nhặt rác

Được tính là “nghề” vì số lượng người tham gia rất nhiều, nếu để ý, họ thường xuyên ở ngoài đường phố. Họ đi làm từ sáng tinh mơ, đến tối mịt hàng ngày, với 1 chiếc xe đạp cũ kỹ, họ đi khắp các ngõ phố, lùng sục các túi rác, các thùng rác để tìm các thứ có thể bán được, dù chỉ là mảnh bìa, vỏ chai. Đây thực sự là những người rất nghèo khổ. Họ hắt chiu từng đồng kiếm được để sống qua ngày.

Nghề đồng nát
Nghề đồng nát
Nhặt rác (Ảnh: tinhoanbinhphuoc)
Nhặt rác (Ảnh: tinhoanbinhphuoc)

Rất nhiều người nghèo khó, ví như ở miền tây, dù chính quyền đã có các chính sách “xóa đói giảm nghèo”, nhiều bài báo và phát biểu cho thấy hiệu quả rất tốt của các chương trình này, nhưng sự thật thế nào cần nhìn vào thực tế , rất nhiều tệ nạn xã hội hay những tệ nạn mà không thể xem là “nghề” phát triển.

Nhiều người con gái miền tây đã phải nhắm mắt chấp nhận làm dâu Đài Loan, Hàn Quốc, Mã Lai… để có thu nhập giúp đỡ gia đình. Dâu Đài Loan ở miền Tây nhiều đến nỗi mỗi ngày ở sân bay Cần Thơ có 3 chuyến đi Đài Loan, trong khi ở Sài Gòn thì chỉ có 2 chuyến.

Xem thêm: Vì sao thiên nhiên ưu đãi thế mà Nam bộ vẫn nghèo?

Vì sao có rất nhiều người làm những nghề không có trong danh mục?

Một là, kinh tế nông nghiệp không hiệu quả, thu nhập của nông nghiệp rất thấp. thống kế năm 2014 cho thấy năng suất lao động khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt 28,9 triệu đồng/lao động/năm, bằng 38,9% mức năng suất lao động chung của toàn nền kinh tế. Với tỷ lệ lao động trong nông nghiệp là 50% dân số, tức là 1 lao động nuôi 1 người, thì thu nhập bình quân cho một người nông thôn là 14,45 triệu/năm, tương đương 1,2 triệu/ tháng. Thu nhập không đủ sống, nên người dân bỏ ruộng, bỏ quê lên thành phố tìm việc làm, tạo áp lực lớn cho các đô thị. Vì vậy cần điều chỉnh cơ cấu kinh tế, tăng cường đầu tư cho nông nghiệp để nông dân có thể yên tâm lao động tại quê hương.

Hai là, nền kinh tế Việt Nam đang không tạo ra đủ việc làm cho 53 triệu lao động , khiến cho người dân phải tự kiếm việc làm ngoài danh mục như đã nói trên. Tốc độ tăng của GDP lớn hơn tốc độ tăng việc làm mới hàng năm, số người được tham gia vào thị trường lao động chính thức tăng ít, nên các hộ gia đình ít được hưởng lợi ích từ tăng trưởng kinh tế.

Ngoài ra, hầu hết tăng trưởng thuộc về đầu tư FDI và các ngành công nghiệp, dịch vụ có tỷ suất lợi nhuận cao. Số doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp quá ít. Thống kê của Phòng Thương mại Công nghiệp VN năm 2014 có chưa đến 1% doanh nghiệp trong ngành nông nghiệp. Do lợi nhuận ở ngành này thấp nên các doanh nghiệp không đầu tư, việc làm tăng thêm cho khu vực nông nghiệp, nông thôn là quá ít, không đủ việc cho 40 triệu nông dân, vì vậy nông dân phải tràn về thành phố.

Ba là, giáo dục, đào tạo có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, khi nhân lực không đủ điều kiện thì không thể tham gia vào thị trường lao động trong nước và khu vực. Muốn phát triển kinh tế, nâng cao đời sống cho người lao động thì phải rất chú trọng đến giáo dục, đào tạo.

Bốn là, thông tin thống kê về các chỉ số của nền kinh tế là rất quan trọng, đòi hỏi phải đầy đủ chính xác, để làm số liệu đầu vào nhằm hoạch định chính sách vĩ mô đúng hướng.

Hiện nay các thông tin về thất nghiệp, lạm phát, tăng trưởng việc làm thiếu chính xác, rất dễ làm cho con thuyền kinh tế bị va phải đá ngầm.

Hàng triệu người lao động tự do và hàng triệu trẻ em đang sống rất khổ

Các thành phố lớn như Hà Nội, Sài Gòn, là nơi đô thị sầm uất, nhưng bên cạnh đó vẫn có những khu nhà ổ chuột. Ví như ở Hà Nội có khu “Bãi rác Thành Công”, “xóm liều Thanh Nhàn”, “xóm liều Sông Hồng”. Nơi đây hàng triệu người lao động làm các nghề tự do đang sống trong điều kiện rất khó khăn, họ đang sống trong các nhà thuê tạm bợ, vệ sinh không có.

Những đứa trẻ nơi đây bị đánh mất tuổi thơ, không được học hành đầy đủ vì “trái tuyến”, không có hộ khẩu, không được vào các trường công lập, ốm đau cũng phải khám chữa theo giá “dịch vụ” vì không “đúng tuyến”.

Cái thiếu nhất để chứng minh “quyền làm người” của họ ở thành phố là “sổ hộ khẩu”. Hàng triệu trẻ em đang bị đối xử bất công ở trong các thành phố, vì không có hộ khẩu và tương lai của các em nhỏ này cũng sẽ lại như bố mẹ, sẽ không đủ điều kiện để tham gia thị trường lao động, có nghề nghiệp được xã hội công nhận. Vì thế ở thành phố rất nhiều hộ gia đình trải qua 2, 3 thế hệ nghèo khó. Họ nhẫn nhịn với quan niệm “con sãi ở chùa thì quét lá đa”, chấp nhận số kiếp nghèo khổ.

Thành Tâm

Clip hay:



Advertising:

loading...

Các Bài Viết Liên Quan