Đất nước còn rất nghèo, ngân sách thiếu thốn, nợ công trầm trọng, mọi nguồn thu không đủ chi cho đầu tư phát triển và cái vòng luẩn quẩn, đã nghèo lại càng nghèo. Cơ hội đến khi gia nhập kinh tế ASEAN, gia nhập kinh tế quốc tế với hàng loạt AFTA thì làm sao tận dụng để kinh tế cất cánh? Cần xem lại chính bài học về việc đã sử dụng nguồn lực lãng phí để tìm lối ra cho tăng trưởng.

Đối với tất cả các nền kinh tế thì mọi nguồn lực phát triển gồm đất đai, nguồn vốn, lao động, tri thức, tài nguyên thiên nhiên… đều là hữu hạn, nền kinh tế thị trường hoàn hảo chính là tạo ra cách sử dụng nguồn lực đó một cách thông minh nhất cho phát triển mà vẫn đảm bảo không ảnh hưởng đến môi trường. Sau đây xin nhắc lại về lý luận sản xuất, để chỉ ra việc sử dụng nguồn lực sao cho hiệu quả.

Vai trò sản xuất của doanh nghiệp

Trong mô hình kinh tế thị trường, nhà nước giữ vai trò quản lý và tiêu dùng, không phải là nhà sản xuất, chỉ duy nhất doanh nghiệp là có vai trò sản suất, cung ứng sản phẩm và dịch vụ cho trị trường, với giả thiết là sản xuất tự cấp tự túc của hộ gia đình là rất nhỏ, không tác động vào nền kinh tế xã hội.

b1

Trong mô hình này, doanh nghiệp có sứ mệnh là người được sử dụng các nguồn lực của xã hội để tổ chức sản xuất hàng hoá, cung ứng dịch vụ phục vụ cho xã hội tạo ra sự phát triển. Nhưng mọi nguồn lực luôn luôn là hữu hạn và khan hiếm, nên không thể chia đều cho mọi doanh nghiệp, chỉ những doanh nghiệp hoạt động tốt, được đánh giá an toàn mới được sử dụng các nguồn lực này để tổ chức sản xuất, kinh doanh.

Các mô hình sử dụng nguồn lực phát triển

b2

Trong mô hình này, người gửi tiền chủ đích để tích luỹ và hưởng lợi từ lãi suất tiền gửi. Nhưng thông qua các ngân hàng thương mại, mọi nguồn lực vốn nhỏ lẻ, nhàn rỗi trong xã hội được tập trung thành nguồn vốn tín dụng, đưa vào lưu thông, đến tay các doanh nghiệp cần vốn và xứng đáng được sử dụng vốn này.

Từ đó doanh nghiệp có điều kiện để kết hợp khai thác các nguồn lực khác một cách hiệu quả nhất để tạo ra hàng hoá, dịch vụ cho xã hội. Quy trình này đòi hỏi được tuần hoàn một cách thông suốt từ nguồn vốn đến ngân hàng, đến doanh nghiệp trong khi cho vay vốn và ngược lại.

Nếu người sử dụng vốn yếu kém, kinh doanh thua lỗ, không có khả năng trả nợ ngân hàng thì sẽ gây ách tắc quá trình chu chuyển vốn này, đôi khi vấn đề sẽ trở nên trầm trọng khi rủi ro xảy ra theo tính dây chuyền và có thể sẽ đưa đến hiệu ứng Domino, gây thảm hoạ cho nền kinh tế. Ví dụ điển hình là những khoản cho vay tín dụng nhà ở dưới chuẩn ở Mỹ năm 2008 đã gây nên cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu, cho đến nay vẫn chưa thực sự chấm dứt.

Xét mô hình đầu tư trên thị trường chứng khoán:

b3

Thị trường chứng khoán là một kênh thu hút vốn phục vụ cho sản xuất kinh doanh thông qua công ty đại chúng, một kênh huy động vốn mang tính xã hội cao. Vậy để sử dụng nguồn vốn này có hiệu quả thì đòi hỏi các công ty niêm yết phải là doanh nghiệp hoạt động tốt, thông tin minh bạch. Nhiều nước trên thế giới như Mỹ, một số nước châu Âu, Nhật có quy định rất chặt chẽ, chỉ những công ty được xếp hạng tín dụng từ một mức an toàn trở lên mới được tham gia niêm yết và trong quá trình hoạt động thì kết quả xếp hạng là luôn là hàn thử biểu để định hướng cho các nhà đầu tư trên thị trường.

Xét mô hình trao đổi nguồn lực giữa các doanh nghiệp:

b4

Trong nền kinh tế thị trường, tín dụng thương mại, bán hàng trả chậm, trả sau dựa trên chữ tín giữa các doanh nghiệp rất phổ biến, nó góp phần thúc đẩy quá trình sản xuất phát triển. Tuy nhiên việc doanh nghiệp cung ứng trao các nguồn lực của mình vào tay nhà sản xuất nào để không bị mất mát, để đảm bảo đòi được tiền là rất quan trọng. Thực tế, công nợ dây dưa giữa các doanh nghiệp cũng rất nhiều do doanh nghiệp chưa có được các thông tin tin cậy, cần thiết để phòng ngừa rủi ro.

Xót xa khi nguồn lực đất nước bị sử dụng lãng phí, thất thoát

Thực tế trước đây, khi mới bước vào kinh tế thị trường, còn bỡ ngỡ, trình độ quản lý còn yếu kém thì những nguồn lực quí giá như đất đai, nguồn vốn tín dụng, tài nguyên đã tập trung chủ yếu vào các doanh nghiệp nhà nước, xây dựng những tập đoàn to lớn, nhưng hiệu quả không cao.

Có thể đưa những dẫn chứng như việc cấp đất, là một nguồn lực rất quan trọng, ta thấy hầu hết các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước đều được cấp những khu đất vàng, đắc địa trong hầu hết các tỉnh, thành phố. Ở thành phố thì các doanh nghiệp này lại cắt nhỏ cho thuê lại các doanh nghiệp tư nhân. Thiệt hại là nhà nước thất thu, doanh nghiệp tư nhân phải thuê giá đắt, không hỗ trợ được cho sản xuất phát triển. Khi cổ phần hóa thì hầu như tiền đất này vào túi các tư nhân, nhà nước gần như không thu được trong khi ngân sách đang rất khó khăn.

Một chuyện gây xôn xao dư luận suốt thời gian qua khi chỉ ra cách kiếm tiền dễ dàng hàng nghìn tỷ từ cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, mà chuyện của Công ty Kem Tràng Tiền chỉ là ví dụ.

Công ty Kem Tràng Tiền Hà Nội, nguyên là thuộc sở hữu nhà nước có 1.500 m2 đất “kim cương” tại 35 Tràng Tiền, phố thương mại sầm uất và giá trị bậc nhất giữa lòng thủ đô Hà Nội. Vị trí “đại đắc địa”, kéo dài từ đầu hồ Gươm (chỗ phố Hàng Khay) cho tới nhà hát Lớn Hà Nội, mỗi tấc đất Tràng Tiền đúng nghĩa là một “tấc vàng”.

Đến ngày 1/1/2000, Công ty này được cổ phần hóa, với số vốn điều lệ là 3,2 tỷ đồng.

Lúc đó, việc xác định giá trị doanh nghiệp chỉ có 3,2 tỷ đồng thực sự đã làm dư luận dấy lên những hồ nghi, quá nhỏ bé nếu so sánh với khối tài sản khổng lồ mà Kem Tràng Tiền đang sở hữu, đáng kể nhất là khu trụ sở tọa lạc tại địa thế cực đẹp, 35 Tràng Tiền. Như vậy sau cổ phần hóa, ngân sách nhà nước mất đi khá nhiều tiền.

Mời xem bài: Bí mật những cách kiếm hàng ngàn tỷ đồng của giới nhà giàu Việt Nam

Dẫn chứng thứ 2 về tài nguyên đất vàng, đắc địa cấp cho hệ thống siêu thị Metro, rồi để họ bán đi kiếm gần tỷ USD rút khỏi Việt Nam, trong khi ngân sách nhà nước thì nợ trầm trọng. Nhưng kết chuyện thì không ai chịu trách nhiệm gì, không chỉ ra hậu quả thiệt hại cho đất nước. Không chỉ có riêng Metro mà còn nhiều doanh nghiệp khác, mục tiêu vào Việt Nam chủ yếu là để thu lợi nhuận từ kinh doanh đất đai. Vì thế mà hầu hết các khách sạn lớn sang trọng như Inter Continental, Sheraton Hà Nội, Daewoo (Hà Nội), Novotel Phan Thiết, Century (Huế), đều xảy ra những vụ chuyển nhượng đình đám do họ chủ tâm tạo dựng xong, thu hút khách và bán để thu lợi lớn, trong đó có lợi nhuận không nhỏ từ đất.

Mời xem bài: Ông chủ Metro thuận lợi “ôm” gần 900 triệu USD rời khỏi Việt Nam

Kinh nghiệm kinh tế thị trường là không thể giao các nguồn lực quí giá này vào tay những doanh nghiệp yếu kém, dễ gây lãng phí, thất thoát và làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển đất nước, thậm chí có thể kéo tụt lùi sự phát triển.

Cụ thể như câu chuyện của Vinashin là một bài học đắt nhất, năm 2008, Vinashin (Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam), mỗi sáng mở mắt ra phải lo khoản lãi tính theo ngày là 20 tỉ đồng. Trước khi tái cơ cấu, nợ của Vinashin đến cuối năm 2010 lên đến 86.000 tỉ đồng (chưa tính lãi). Bao gồm các khoản nợ nước ngoài là 600 triệu USD vay lại trái phiếu quốc tế của chính phủ; nợ tín dụng trong nước.

Thay đổi tư duy để tạo động lực phát triển

Khủng hoảng Vinashin khó phai mờ trong tâm trí người Việt, nó đã kéo lùi sự phát triển kinh tế đất nước hàng chục năm, chỉ vì sự sai lầm trong đường lối kinh tế của một thời Nhưng thực sự đến nay việc coi trọng doanh nghiệp tập đoàn, tổng công ty nhà nước cũng vẫn còn đó, rất nhiều nguồn lực của đất nước đã được rót vào đây, nhưng nó không thực sự tạo ra nhiều việc làm, tạo ra sản phẩm, dịch vụ cho xã hội bằng các doanh nghiệp tư nhân.

Vì vậy, cần nhận thức rõ ràng hơn về một nền kinh tế thị trường đầy đủ, trong đó, vai trò của doanh nghiệp và doanh nghiệp tư nhân được thể hiện đầy đủ nhất. Nhà nước cần tạo lập một môi trường kinh doanh cạnh tranh bình đẳng, minh bạch để các doanh nghiệp được tiếp cận một cách công bằng với các nguồn lực phát triển, như thế thì mới kỳ vọng các doanh nghiệp sẽ phát triển, thúc đẩy nền kinh tế phát triển, tận dụng được tối đa những lợi thế của hội nhập kinh tế ASEAN, của các AFTA để Việt Nam cất cánh.

Thành Tâm

Xem thêm:

Clip hay:



Advertising:

loading...

Bài Liên Quan