Xem thêm phần 1

Gần đây, người Việt nam đã biết đến hạt mắc-ca như là một loại đồ ăn giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe. Mặc dù cây mắc-ca mới được trồng ở Việt Nam chưa lâu nhưng theo các báo cáo khoa học từ kết quả sau 10 năm thử nghiệm ở Tây nguyên thì có thể kỳ vọng mắc-ca sẽ có thể giúp nông dân Tây nguyên, Tây bắc thoát nghèo.

Từ năm 2002, đã có nghiên cứu và trồng thử nghiệm cây mắc ca tại Tây Nguyên, Tây Bắc, các tỉnh vùng núi miền trung của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên, Viện nghiên cứu giống cây trồng Hà nội và một số tổ chức khác, bước đầu là với giống nhập từ Trung Quốc, sau đó nhập từ Thái Lan và Úc.

Theo số liệu của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên, cây mắc ca trồng tại Tây nguyên sau 3-4 năm bắt đầu ra hoa đậu quả, sau 5- 6 năm có năng suất đáng kể và được tính là năm bắt đầu thu hoạch. Từ năm thứ 8 cho năng suất đạt 6- 8 kg/cây/năm, với bình quân 300 cây/ha, thì tương đương 2 tấn/ ha. Cây được 10-12 năm thì năng suất sẽ đạt đến giới hạn khoảng 3 tấn/ ha, gần bằng với năng suất trung bình của cây mắc ca trồng tại Úc. Trọng lượng quả và tỷ lệ nhân của các giống đã trồng đạt được là khá tốt so với vùng nguyên sản như Úc, Hawai cũng như các khu vực trồng mắc ca trên thế giới. Với tỷ lệ nhân là 1/3, với 3 tấn quả, năng suất nhân hạt đạt 1 tấn/ha.

Từ năm 2004, Viện Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên đã tiến hành trồng khảo nghiệm cây mắc ca trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên như: Đăk Lăk, Gia Lai, Đăk Nông, Lâm Đồng với tổng diện tích trồng khảo nghiệm trên 20 ha. Kết quả cho thấy cây mắc ca sinh trưởng phát triển tốt. Hầu hết các vườn mắc ca bắt đầu ra hoa đậu quả sau 3-4 năm trồng. Kết quả trồng chuyên canh cho thấy hiệu quả tương đối tốt.

Đồng thời Viện cũng trồng thử nghiệm cây mắc ca xen với một số loài cây công nghiệp có giá trị trên địa bàn Tây nguyên như cà phê vối, cà phê chè, ca cao. Tính đến nay tổng diện tích mô hình trồng xen là hơn 15ha. Kết quả bước đầu cho thấy cây mắc ca sinh trưởng tốt ở tất cả các mô hình trồng xen. Đánh giá về khả năng ra hoa đậu quả của cây mắc ca ở các mô hình cho thấy trồng xen với cà phê vối tại Buôn Ma Thuột, sau 5 năm cho tỷ lệ cây ra hoa trên toàn vườn đạt 70%, năng suất ban đầu đạt được từ 1,3-1,5kg/cây. Trồng xen ca cao tại Buôn Ma thuột cho tỷ lệ ra hoa đậu quả sau 5 năm trồng đạt trên 50%, năng suất trung bình đạt 0,5kg/cây. Trồng xen cà phê chè tại Bảo Lộc – Lâm Đồng cho tỷ lệ ra hoa và đậu quả khá tốt sau 5 năm trồng, với tỷ lệ ra hoa trên toàn vườn đạt 80% và năng suất ban đầu đạt 1,4kg/cây. Kết quả nếu trồng xen thì năng suất thấp, hiệu quả không đáp ứng yêu cầu.

Kết quả nghiên cứu các điều kiện để trồng cây hiệu quả

Mắc ca là loại cây chịu khí hậu mát, mưa ẩm và khô hạn xen kẽ. Sinh trưởng thích hợp trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, có khả năng chịu hạn cao đồng thời chịu được mưa ẩm, không chịu được điều kiện ngập úng. Lượng mưa tối ưu từ 1.500 mm đến 2.500 mm.  Độ cao so với mặt biển từ 300 m đến 1.200 m (để đạt được nhiệt độ lạnh mùa ra hoa). Nhiệt độ thích hợp cho cây mắc ca là từ 120C đến 320C, nhiệt độ tối ưu để cây ra nhiều hoa là từ 12oC đến 21oC, tốt nhất là 18oC. Nếu nhiệt độ ban đêm thấp hơn 12oC và cao hơn 21oC cây mắc ca đều khó hình thành chồi hoa. Đòi hỏi của nhiệt độ này phù hợp với Tây Nguyên hơn là Tây Bắc và miền trung.

Tại Việt Nam, hình thành chồi hoa diễn ra trong tháng 11 và nở hoa vào cuối tháng 2 đến đầu tháng 4. Tốt nhất là 18 độ C, sau khi chồi hoa được hình thành, cần có thêm 60 ngày mới có thể thấy được nụ hoa bằng mắt thường và hoa nở từ cuối tháng 2 kéo dài tới đầu tháng 4. Nụ hoa có thể chịu đựng sương giá ngắn hạn 0-20 C trong 5-7 ngày.

Mùa hoa nở và sau hoa nở tháng 3, 4 nếu gặp nắng hạn sẽ gây rụng hoa nghiêm trọng. Cây Mắc-ca ra rất nhiều hoa, mỗi chùm  bông hình đuôi sóc có từ 100-300 hoa, nhưng tỷ lệ đậu quả lại chỉ đạt 0,1 – 0,3%. Khí hậu không thuận lợi có thể hoàn toàn không đậu quả. Do vậy cần tưới nước vào thời điểm này.

Quả Mắc ca chín vào tháng 9 tới giữa tháng 10; Ba tháng trước đó là giai đoạn tích luỹ dầu cho hạt quan trọng nhất, đòi hỏi khí hậu ẩm và nóng nhưng không quá 38 độ C. Khí hậu Tây Nguyên về cơ bản đáp ứng được yêu cầu này.

Về khí hậu Tây Nguyên có độ cao bình quân 600m – 800m so với mực nước biển, có nền nhiệt độ lạnh vào khoảng tháng 12, tháng 1 dương lịch rất phù hợp với cây Mac ca. Ngoài ra thời điểm hoa nở rộ tháng 2 – 3 ở Tây Nguyên không có mưa gây thối hoa nên chắc chắn sản lượng sẽ cao hơn ở các tỉnh phía bắc .

Về đất đai, Mắc-ca có thể sinh trưởng trên nhiều loại đất khác nhau: từ đất sét mùn pha cát, đất đỏ bazan hoặc các loại đất có nguồn gốc núi lửa, đất có lẫn đá ong đến đất sét nặng. Độ pH tối ưu trong đất khoảng 5,5 đến 6,5. Đất thịt nhẹ đến trung bình, thời han úng ngập không quá 10 ngày, đất ẩm đều quanh năm, tầng đất sâu trên 1m hơi chua, nếu giàu hữu cơ thì đỡ phải bón nhiều phân. Mắc-ca không ưa đất kiềm, đất phèn mặn, đất đá vôi, đất mắc ga lít, đất đá ong hoá hoặc thoái hoá nghiêm trọng…

Cách thu hoạch, chủ yếu là thu lượm quả chín rụng trên mặt đất, sản phẩm thu hoạch nói chung chín đều và do đó sẽ không có vấn đề chất lượng như trường hợp cà phê do phải tuốt cả chùm bao gồm cả quả chín và xanh. Sau khi chín rụng phần lớn vỏ quả đã nứt sẵn, có thể tách lấy hạt ngay tại vườn.

Khâu thu hoạch có mấy khó khăn chính là phải thu nhặt hạt hàng ngày để giảm tổn thất do chuột, sóc và côn trùng. Phải làm sạch cây bụi cỏ dại để không bị bỏ sót hạt rụng. Đồng thời cũng có thuận lợi không nhỏ là thời điểm thu hoạch vào tháng 9 – 10 nên không cạnh tranh nguồn nhân công thu hoạch cà phê. Ngoài ra còn tạo việc làm , tăng thu nhập cho người dân trong lúc nông nhàn .

Như vậy, về những vấn đề sau thu hoạch người nông dân sẽ gặp ít khó khăn hơn so với trồng các loại cây ăn quả khác, nguy cơ bị lái thương bắt chẹt cũng nhỏ hơn.

Mắc-ca vốn là cây đại thụ thường xanh, cao 15- 20 m, tán rộng và rậm, tuổi thọ ngoài trăm năm. Đây là cây góp phần nâng cao tỷ lệ che phủ đất đai. Qua thực tế cho thấy với mật độ trồng 300 / ha thì đến năm thứ 8 mật độ che phủ trên 80% và ngày càng tăng theo thời gian .

Như vậy có thể đi đến kết luận sau thử nghiệm Mắc ca là loài cây mới được đưa vào gây trồng tại Tây Nguyên với quy mô thử nghiệm, bước đầu cho thấy cây mắc ca có thể sinh trưởng phát triển được ở một số vùng sinh thái của vùng, đặc biệt là những vùng có khí hậu lạnh. Sau 9 năm trồng, cây mắc ca đã cho năng suất từ 7-9 kg hạt/cây với một số giống, cá biệt có những cây cho năng suất hơn 10kg/cây/năm. Nếu so sánh với năng suất của vùng nguyên sản cây mắc ca, tại Úc vào năm thứ 10 năng suất trung bình trên cây đạt 10 kg hạt/năm, vào giai đoạn kinh doanh ổn định (từ năm thứ 12 trở đi) năng suất trung bình trên cây chỉ cần từ 12-15kg là đạt hiệu quả. Như vậy có thể nói cây mắc ca có triển vọng phát triển trên địa bàn Tây Nguyên.

Kỳ sau, mời quý đọc giả đón đọc phần cuối: Kỳ vọng các nhà cùng giúp nhà nông giảm nghèo

Thanh Tâm

Clip hay:



Advertising:

loading...
Từ Khóa: Thể Loại: Kinh tế