Quyết định gần đây của Bắc Kinh nhằm trấn áp hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm Trung Quốc có thể khiến họ đầu tư vào các tài sản rủi ro hơn, và tạo ra một cuộc khủng hoảng thanh khoản trong lĩnh vực [bảo hiểm].

Ủy ban Giám sát Bảo hiểm Trung Quốc (CIRC) đã công bố các quy định mới nghiêm ngặt vào cuối tháng 12 [năm 2016], nhằm kiềm chế ngành bảo hiểm, vốn đã bị tràn ngập tiền mặt. Các quy định mới đang xiết chặt nguồn đầu tư chính và tăng trưởng bằng cách hạ thấp khoản đầu tư được phép vào cổ phiếu (xuống 30%), và cấm các công ty bảo hiểm sử dụng tiền gửi của khách hàng để mua cổ phần với quy mô lớn.

Các quy định được đưa ra sau một giai đoạn tăng trưởng chưa từng có của ngành bảo hiểm Trung Quốc. Từ năm 2012 đến năm 2016, toàn bộ ngành bảo hiểm của Trung Quốc đã tăng trưởng 14,3%, trong đó [lĩnh vực] bảo hiểm phi nhân thọ tăng 16,5% về số lượng tiền đóng bảo hiểm, theo dữ liệu từ [công ty tái bảo hiểm lớn nhất thế giới] Munich Re. Năm ngoái, Trung Quốc vượt qua Nhật Bản để trở thành thị trường bảo hiểm lớn thứ hai trên thế giới, xếp theo phí bảo hiểm.

Theo truyền thống [trên thế giới], các công ty bảo hiểm được coi là ‘những thành lũy an toàn’ bằng việc nắm giữ các tài sản có tính rủi ro thấp như chứng khoán của chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp.

Nhưng [điều đó] không đúng ở Trung Quốc. Nhận thấy cơ hội trong một môi trường lãi suất thấp, các công ty bảo hiểm Trung Quốc đã mở rộng ra ngoài các hoạt động bảo hiểm truyền thống. Họ đã trở thành những tổ chức phát hành lớn nhất các sản phẩm quản lý tài sản, được gọi là bảo hiểm nhân thọ liên kết chung (universal life policies). Với lãi suất cao và kết hợp giữa trái phiếu và bảo hiểm nhân thọ, các sản phẩm này đã trở nên cực kỳ được ưa thích đối với người tiêu dùng, những người không hài lòng với lãi suất tiền gửi ngân hàng khoảng 1%.

Rất nhiều tiền mặt nhưng bị gánh nặng bởi những lời hứa trả lợi tức cao, các công ty bảo hiểm Trung Quốc đã đổ tiền [đầu tư] vào những tài sản không liên quan đến công ty bảo hiểm theo truyền thống. Các công ty [bảo hiểm] này đã nắm giữ các cổ phần lớn trong các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Trung Quốc, và mua lại tài sản ở nước ngoài, bao gồm các công ty nước ngoài và bất động sản.

Ví dụ như, [công ty bảo hiểm] Evergrande Life – một công ty con của Tập đoàn phát triển bất động sản Evergrand của Trung Quốc – đã chứng kiến phí bảo hiểm của mình tăng hơn 40 lần trong năm 2016. Họ đã sử dụng số tiền thu được để tích lũy một cổ phần đáng kể trong công ty bất động sản kình địch [là công ty bất động sản lớn nhất Trung Quốc] China Vanke, vào năm ngoái.

Bảo hiểm, như một ngành kinh doanh, đã trở thành lực lượng chính của Trung Quốc trong việc mua lại cổ phần nước ngoài. [Tập đoàn bảo hiểm] Anbang Life đang đi đầu trong việc mua lại như vậy. Họ đã trở thành tiêu đề trên các mặt báo vào năm 2015 khi mua lại khách sạn Waldorf-Astoria ở New York, với gần 2 tỷ USD. Năm 2016, họ đã mua lại [các khách sạn] của [công ty] Strategic Hotels & Resorts từ Tập đoàn Blackstone [của Mỹ] với giá 6,5 tỷ USD. Gần đây, Anbang đã đàm phán để mua hãng bảo hiểm nhân thọ Fidelity & Guaranty Life của Mỹ, với giá 1,6 tỷ USD, một giao dịch đang bị tạm dừng để xem xét theo luật lệ về bảo hiểm tại New York. Toan tính lớn nhất của Anbang là gói thầu trị giá 14 tỷ USD mua lại công ty Starwood Hotels & Resorts Worldwide, đã bị thất bại.

Theo báo cáo của [hãng định mức tín nhiệm] Moody’s Investors Service, các tài sản rủi ro hơn – ví dụ như cổ phiếu – chiếm 49% tài sản của [toàn bộ] ngành bảo hiểm [Trung Quốc] vào cuối tháng 11 năm 2016, tăng 27% so với cuối năm 2013.

Trong báo cáo của Moody’s, nhà phân tích Kelvin Kwok đã viết: “Đặc biệt, các khoản lỗ tiềm tàng ngày càng tăng của ngành [bảo hiểm] đối với các khoản đầu tư vào một cổ phiếu đơn danh (single-name equity), đang làm tăng rủi ro tập trung (concentration risk), và khiến cho tính lợi nhuận và khoản vốn của các công ty bảo hiểm, trở nên nhạy cảm với các động thái của thị trường vốn.

Vấn đề thanh khoản

Các nhà quản lý Trung Quốc lo ngại về quy mô của các khoản đầu tư chứng khoán trên bảng cân đối tài sản của các công ty bảo hiểm. Các khoản đầu tư chứng khoán này là rủi ro và biến động, và có thể khiến cho vốn của người gửi tiền bị rủi ro.

Lo ngại của Ủy ban Giám sát Bảo hiểm Trung Quốc (CIRC) không phải là không có căn cứ.

Các công ty bảo hiểm truyền thống quản lý công việc kinh doanh của mình bằng cách cố gắng làm cho các khoản chi tiêu dự kiến – ví dụ như các khoản tiền phải trả hàng năm và các khoản thanh toán bảo hiểm – phù hợp với tài sản mà các khoản thu của nó là ổn định và được dự đoán là đủ để bù đắp các khoản chi ra.

Tuy nhiên, sự tăng trưởng bùng nổ của các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ liên kết chung, và việc các công ty bảo hiểm mua lại các tài sản có rủi ro hơn và thời hạn dài hơn, đã khiến cho mô hình này không còn tồn tại nữa. Các công ty bảo hiểm như Evergrande Life đã đưa ra thị trường các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ liên kết chung, với lợi tức rất cao (lên tới 8% hoặc 9%). Và thậm chí để thu hút thêm nhiều khách hàng, các sản phẩm này thường không có hình phạt đối với việc rút tiền sớm.

Như vậy, các công ty bảo hiểm buộc phải mua những tài sản rủi ro hơn để tăng vốn của mình sao cho đủ để chi trả những khoản lợi tức cao [cho khách hàng] như đã hứa hẹn. Nhưng, với các công ty bảo hiểm nắm giữ cổ phần lớn như vậy trong các công ty niêm yết ở Trung Quốc, nếu người gửi tiền đồng loạt rút vốn của mình, nó có thể đột ngột buộc các công ty bảo hiểm phải bán cổ phần của mình và sẽ làm cho thị trường chứng khoán lao dốc.

[Công ty bảo hiểm nhân thọ lớn nhất Trung Quốc] China Life nắm giữ 44% cổ phần tại ngân hàng China Guangfa Bank, và 30% cổ phần tại Tập đoàn [đóng tàu nhà nước] Sino-Ocean. [Công ty bảo hiểm] Foresea sở hữu cổ phần lớn tại [công ty thiết bị điện] Gree và [công ty bất động sản] China Vanke. Nếu họ buộc phải bán cổ phần của mình, thị trường chứng khoán Trung Quốc có thể chứng kiến một sự suy thoái bất ngờ.

Các công ty bảo hiểm như Anbang, sở hữu toàn bộ một vài công ty nước ngoài, đã bị mắc kẹt tiền mặt, và sẽ thấy khó khăn hơn trong việc huy động tiền một cách nhanh chóng.

Điều này có nghĩa là để có tính thanh khoản, các công ty bảo hiểm [Trung Quốc] buộc phải bán được nhiều hơn nữa các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ liên kết chung trong ngắn hạn – và sử dụng khoản tiền mới thu được để trả lãi cho các hợp đồng bảo hiểm hiện tại.

Nhưng nguồn vốn đó đang nhanh chóng sụt giảm, và một cuộc khủng hoảng thanh khoản có thể xảy ra. Các nguồn tin giấu tên đã nói cho [tờ nhật báo] 21st Century Business Herald ở Trung Quốc rằng CIRC đang chuẩn bị ngăn chặn toàn bộ việc bán các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ liên kết chung nào đó. CIRC tạm thời đã đình chỉ một số công ty bảo hiểm vào cuối tháng 12 [năm ngoái], bao gồm cả Evergrande và Foresea, trong việc bán các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ liên kết chung qua internet.

Những người mua hợp đồng bảo hiểm mới đang nhận thấy lợi nhuận đã bị giảm đi. Tiếp thị sản phẩm bảo hiểm liên kết chung thời hạn 2 năm với lợi nhuận 4,7% [một năm], một đại lý dịch vụ khách hàng của Anbang ở Thượng Hải đã nói với một phóng viên của tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (South China Morning Post): “Đây có thể là lợi nhuận cao nhất trên thị trường hiện nay. Lần sau khi bạn đến, bạn có thể không có được một sản phẩm mà không bị tính phí nếu kết thúc [sớm hợp đồng bảo hiểm với thời hạn] 2 năm”.

Một số công ty bảo hiểm đã cảm thấy áp lực rất mạnh. Theo hồ sơ của cơ quan quản lý [Trung Quốc], công ty bảo hiểm Evergrande Life đã báo cáo rằng hệ số thanh toán nợ (solvency rate) của họ đã giảm từ 180% xuống còn khoảng 110% vào cuối năm 2016.

Hệ số thanh toán nợ 100% là ngưỡng tối thiểu [áp dụng bắt buộc] đối với các công ty bảo hiểm ở Trung Quốc.

Fan Yu, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh

Phạm Duy biên dịch

Xem thêm:

Clip hay:



Advertising:

loading...