Những ngày qua có quá nhiều ý kiến về việc tiền điện tháng 9 tăng cao, những minh bạch về chi phí điện chưa rõ ràng, Tập đoàn điện lực (EVN) thì lại kêu lỗ vì tỷ giá và đang nhấp nhổm tăng giá điện. Điện, nước, xăng là ba mặt hàng thiết yếu, liên quan đến cuộc sống hàng ngày của người dân, mà cứ tăng liên tục thì người dân chịu sao nổi?

EVN cho biết sẽ lấy ý kiến rộng rãi các cơ quan và người dân về dự thảo Đề án cải tiến cơ cấu biểu giá điện, trong đó đưa ra 3 phương án giá. Bạn sẽ đưa ra ý kiến thế nào để vừa không bị thiệt hại cho người tiêu dùng, vừa có điều kiện phát triển cho ngành điện hiện đang bị kêu ca quá nhiều? Một số chuyên gia đã đưa ra những ý kiến rất khoa học về vấn đề này, rất đáng để chúng ta tham khảo.

Thực chất EVN chỉ đưa ra 1 phương án giá

Theo dự thảo, EVN đưa ra 3 phương án: phương án 1, sẽ giữ nguyên 6 bậc như hiện nay, theo bảng dưới đây:

4 Giá bán lẻ điện cho sinh hoạt  
4.1 Giá bán lẻ điện sinh hoạt  
  Bậc 1: Cho kWh từ 0-50 1.484
  Bậc 2: Cho kWh từ 51 – 100 1.533
  Bậc 3: Cho kWh từ 101 -200 1.786
  Bậc 4: Cho kWh từ 201 -300 2.242
  Bậc 5: Cho kWh từ 301 -400 2.503
  Bậc 6: Cho kWh từ 401 trở lên 2.587

Cách tính hiện thời này đang bị người dân đánh giá là quá rườm rà, nhiều mức, khó khăn cho tính toán. Nhưng ưu điểm là khuyến khích hạn chế sử dụng điện; người nghèo, nông dân được hưởng giá có lợi, khi sử dụng dưới 100KWh, thấp hơn những hộ sử dụng điện nhiều.

Phương án 2, chỉ một mức giá 1.747 đồng/kWh, được tính bình quân của biểu giá điện sinh hoạt 6 bậc đang có. Ưu điểm là đơn giản trong việc đo lường, tính toán. Nhược điểm là các hộ sử dụng dưới 240 kWh/tháng sẽ bị trả tiền điện hàng tháng cao hơn; những hộ sử dụng 100 kWh/tháng, trước đây được hưởng mức giá thấp nhất, nay sẽ phải tăng thêm 17%. Với phương án 1 giá thì người nghèo người thu nhập thấp, dùng ít điện sẽ bị tăng chi phí tiền điện 17%. Phương án này cũng không khuyến khích hạn chế sử dụng điện năng.

Phương án 3, rút gọn chỉ còn 3 hoặc 4 bậc theo 2 kịch bản, mức giá bình quân là 1.747 đồng/kWh. Trong đó, kịch bản A, gồm ba bậc (1.501 đồng cho 50 kWh đầu tiên, 1.907 đồng/kWh cho 200 kWh tiếp theo, và 2.557 đồng/kWh cho lượng tiêu thụ còn lại). Kịch bản này, giá điện tăng ngay từ mức 50 KW đầu ( từ 1.484 đ lên 1.501 đ).

Kịch bản B gồm bốn bậc: bắt đầu từ 1.484 đồng/kWh (50 kWh đầu tiên) ,1.670 đồng (150 kWh tiếp theo), 2.325 đồng (200 kWh tiếp theo), 2.587 đồng/kWh (dùng trên 400kWh).

Ưu điểm của phương án 3 là vẫn đảm bảo mục tiêu khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, sử dụng càng nhiều tiền điện càng thanh toán giá cao và dùng ít giá thấp.

Ngay khi dự thảo vừa đưa ra, các chuyên gia cho rằng phương án nào cũng chưa ổn, PA1 và 2 chỉ đưa ra để làm “vì” cho có hình thức, vì nó quá bất hợp lý, nhưng cả với phương án 3 cũng chưa hợp lý vì tăng áp lực giá điện đối với những hộ thu nhập thấp, phương án nào thì giá tiền điện cũng sẽ tăng.

Như vậy thực chất là EVN chỉ đưa ra PA3, không còn có sự lựa chọn khác cho người dân để đóng góp ý kiến? Việc lấy ý kiến chỉ là hình thức.

Các nhà phân tích cho rằng EVN muốn tăng giá thì cần minh bạch hơn

Để giảm thiểu tác hại môi trường, cần thống nhất hạn chế sử dụng năng lượng, nên người dùng điện nhiều nên phải trả mức giá cao, người dùng ít nên phải trả mức giá thấp hơn để tạo sự khuyến khích. Việc xây dựng biểu giá điện cần phải công bằng, minh bạch, tránh tình trạng người dân dùng ít điện lại phải trả giá cao như đã từng xảy ra trong mùa hè vừa qua.

Lý do lỗ vì tỷ giá biến động

Trước hết EVN kêu lỗ 1.200 tỷ vì tỷ giá, ông Đinh Quang Tri, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa nói: “EVN vay vốn bằng ngoại tệ nên tăng tỷ giá như vừa qua sẽ ảnh hưởng ngay trực tiếp đến giá thành và chi phí đầu tư.”

Ông Tri liệt kê, từ đầu năm đến nay, chênh lệch tỷ giá ảnh hưởng đến các khoản nợ ngắn hạn, phải trả nợ ngay của EVN là khoảng 240 tỷ đồng. Ngoài ra, giá khí để phát điện cũng được mua bằng đồng USD nên tỷ giá tăng cũng khiến chi phí EVN mua điện từ các nhà máy chạy khí sẽ tăng lên. Ước tính, năm 2015, chi phí mua điện của EVN tăng lên là 1.800 tỷ đồng vì rủi ro tỷ giá?

Về số liệu này là chưa có kiểm toán, chỉ đơn phương do EVN đưa ra. Các nhà phân tích nói rằng, nợ công của Việt Nam lớn thế mà tăng do tỷ giá cũng chỉ có 10.000 tỷ, thì riêng của EVN không thể cao thế được, EVN cần minh bạch hơn.

Kiểm toàn nhà nước nói EVN đã đưa sân golf vào chi phí điện

Theo số liệu của Kiểm toán Nhà nước, năm 2013 EVN lãi gần 5.000 tỉ đồng. Năm 2014, EVN báo lãi khoảng 300 tỉ đồng. Nếu giá thành thấp hơn giá bán, ngành điện không thể có mức lãi như vậy.

Theo kết luận thanh tra, tính đến hết năm 2011, EVN đã đầu tư ngoài ngành 121.000 tỉ đồng, trong khi vốn điều lệ chỉ có gần 77.000 tỉ đồng, EVN đầu tư ra ngoài ngành vượt vốn điều lệ hơn 45.000, nhưng EVN không thu được đồng lãi nào mà lỗ đến 2.195 tỉ đồng. Thanh tra cũng kết luận EVN đã tính cả chi phí xây biệt thự, chung cư, sân tennis vào giá bán điện.

Bộ Trưởng Bộ Công thương cũng đã trả lời quốc hội vấn đề tính giá thành điện bao gồm cả chi phí xây biệt thự, chung cư, sân tennis của một số công trình điện, nhưng chưa được quốc hội công nhận, vẫn chỉ là bao biện.

Bộ máy nhân sự kồng kềnh, tăng lương cơ bản sẽ tăng chi phí

EVN có một bộ máy nhân sự kồng kềnh lên tới 110.000 người, giả sử năm 2016 tăng lương thêm 1.000.000đ/người/tháng thôi thì tiền lương tăng thêm 1.320 tỷ rồi (12 tháng x 1.000.000đ x 110.000 người = 1.320 tỷ). Đồng thời với trang thiết bị chưa được đổi mới, năng suất lao động thấp, các khâu từ sản xuất, kinh doanh, vận hành, quản lý, tổn thất điện năng… đều chưa đạt theo tiêu chuẩn quốc tế. Phải chăng những lý do trên là một trong những nguyên nhân làm cho giá thành điện cao và EVN phải tính đến lỗ.

Chất lượng điện Việt Nam thế nào

Hiểu đơn giản chất lượng điện là việc cung cấp đầy đủ và liên tục điện năng cho người dùng với chất lượng điện năng (Điện áp và tần số) đảm bảo đúng quy định về chất lượng điện năng tại Điều 15 Nghị định 137/2013/NĐ-CP, các quy chuẩn này cũng là cao so với khu vực.

Nhưng thực tế chất lượng điện không đạt, điện áp thất thường, thường là không đủ, nhưng cũng có lúc tăng vọt quá áp. Các quận ngoại vi của Hà Nội, Sài Gòn điện thường tối mò, có khi chỉ hơn 150 vol. Vì trạm biến áp nhỏ, đường dây nhỏ, không đủ công suất, đường điện sinh hoạt và sản xuất cùng chung 1 đường dây, chỉ cần 1 máy cưa, cắt hoạt động thì cả khu vực điện tối thui.

Về tần số thì người dân không hiểu nên không biết tần số có đạt không. Người dân chỉ biết điện bị cúp đột ngột là chuyện thường tình, việc cắt điện luân phiên và mất điện đột xuất, kể cả ở Hà Nội và Sài Gòn cũng là rất bình thường.

Chất lượng điện kém nên tăng thêm chi phí cho người dùng

Vì điện áp không ổn định, nên người dùng phải mua thêm ổn áp, lioa tăng áp để đảm bảo an toàn cho các thiết bị điện. Chỉ có ở Việt Nam mới có máy ổn áp, tăng áp bán tràn lan, và gần như nhà nào cũng có.

Và cũng chỉ có ở Việt Nam mới thấy bày bán tràn lan máy phát điện, hộ gia đình, hộ buôn bán cũng phải trang bị máy phát điện, quạt tích điện, đèn tích điện… các khách sạn hạng sang ở Đà Nẵng, Nha Trang, Đà Lạt, Quảng Ninh… cũng thấy có để sẵn nến đề phòng mất điện.

Chỉ tính riêng về máy phát điện dự phòng, tất cả các khách sạn, công sở, ngân hàng, các tòa nhà cao tầng có thang máy, các cơ sở sản xuất… của Việt Nam đều phải có máy phát điện dự phòng công suất lớn, với số lượng không thể tính xuể, thật là lãng phí nhiều nhiều tỷ.

Chất lượng điện thấp nhưng giá không thấp

Như vậy những chi phí để trang bị dự phòng khi mất điện, điện áp thất thường như mua máy phát điện, quạt tích điện, đèn tích điện, ổn áp lioa… sẽ là con số rất lớn mà cả xã hội phải bỏ ra. Ở nước ngoài việc đảm bảo chất lượng điện tốt hơn, nên giá điện cũng cao hơn là hợp lý.

Ở các nước khác, ngay như Trung Quốc thôi thì chất lượng điện của các thành phố trung bình như Nam Ninh, Quế Lâm, Côn Minh cũng đã hơn rất nhiều lần của Hà Nội và Sài Gòn. Để có được chất lượng đó thì các nước phải đầu tư rất lớn và thực hiện xã hội hóa ngành năng lượng.

So sánh với các nước: Theo thông tin từ EVN thì giá điện ở Việt Nam từ 16/3/2015 bình quân 7,58 cent/kwh, Lào 7 cent mỗi kWh; Ấn độ 9 cent; Trung quốc 7,5 cent; Malaysia 7 cent; Mỹ 10,20 cent; Úc 22 cent; Nhật 20 cent.

Như vậy xét đơn thuần về chỉ số giá thì giá bán điện bình quân của Việt Nam thấp hơn Mỹ, Úc, Nhật, tương đương với Trung Quốc. Nhưng chất lượng điện của Việt Nam thì kém quá xa so với họ.

Đầu tư lớn, tạo ra chất lượng điện tốt như Mỹ mà bán 10 cent/kwh thì cũng xứng đáng hơn điện của EVN 7,56 cent. Như vậy, giá bán điện của EVN bằng với Trung Quốc, nhưng chất lượng sản phẩm chỉ bằng một phần, thì có thể nói giá của EVN quá đắt.

Xem thêm: Giá điện của Việt Nam bằng Trung Quốc, còn chất lượng thì kém xa

Nhiều thắc mắc trong tiền điện tháng 9/2015

VnExpress mới có bài qua cao điểm nắng nóng, tiền điện vẫn tăng, đã đưa ra một số thắc mắc của người tiêu dùng phản ảnh. Do thời tiết bắt đầu mát hơn, những tuần gần đây, gia đình chị Dương (quận Thanh Xuân, Hà Nội) chỉ dùng một điều hòa thay vì hai như trước đó, song khi biết số tiền điện tháng 8 phải trả tăng thêm 500.000 đồng so với tháng trước, chị cảm thấy rất bức xúc: “Thông thường số tiền phải trả cao nhất của nhà tôi chỉ hơn 1,5 triệu đồng, vậy mà tháng này thời tiết mát mẻ, gia đình hạn chế sử dụng điện nhưng đơn thanh toán lên trên 2 triệu đồng.

Không biến động về số tiền, song chị Thu (quận Ba Đình) lại khá băn khoăn khi các con đã trở lại trường học, điều hòa không còn bật 24/24h như tháng nghỉ hè nhưng hóa đơn vẫn ở mức 3,6 triệu đồng – mức tương đương với tháng 6 và 7 là cao điểm nhà chị sử dụng điện.

Những trường hợp như chị Dương, chị Thu… khá phổ biến trong những thắc mắc được độc giả chuyển tới VnExpress sau đợt thu tiền điện tháng 8 vừa qua. Theo khảo sát, dù không có trường hợp tăng đột biến gấp 3-4 lần, song hóa đơn thanh toán tiền điện của không ít hộ vẫn tăng 30-40%, dù khách hàng cho rằng thời tiết miền Bắc đã mát mẻ hơn trong tháng qua, khiến thời gian cũng như điện năng tiêu hao của các thiết bị làm mát không còn lớn như trước.

Còn trường hợp Anh Dũng (Đống đa) cho biết, nhà chỉ có 2 người, con đi học xa, dùng rất tiết kiệm, chủ yếu là ánh sáng, tủ lạnh, bơm nước, điều hòa thì chỉ mở vài tiếng những ngày nắng nóng, lượng điện tiêu thụ rất ổn định. Thế mà từ 11/8-10/9 là thời điểm mát hơn tháng trước rất nhiều, nhà hầu như không sử dụng máy lạnh, còn đi nghỉ 2/9 mấy ngày, đáng lẽ tiền điện phải ít đi rất nhiều, nhưng hóa đơn lại tăng 5% so tháng trước (xem ảnh hóa đơn dưới đây). Anh hỏi các hàng xóm, những nhà dùng nhiều thì nhà nào cũng kêu trời, vì tháng 9 này tiền điện tăng cao quá, nhưng tìm hóa đơn tháng trước để xem thì mờ quá, không chụp lại được, nhà điện nói mực in hóa đơn này chỉ trong 1 tháng là nó tự mờ hết. Anh nói người dân không tin vào công tơ của họ, nên nhiều người đã đề nghị lắp công tơ mới để đo chính xác hơn, họ cứ tính cao lên, người dân sẽ phải trả cao lên; đã thế tiền nước cũng tăng rồi, tiền xăng cũng tăng rồi, như thế thì người dân sẽ còn khổ.

Hóa đơn điện nhà anh Dũng, (Ảnh: Daikynguyen.vn)
Hóa đơn điện nhà anh Dũng, (Ảnh: Daikynguyen.vn)

Giải pháp gì để giải quyết

Kinh nghiệm của Việt Nam là mở rộng kinh tế thị trường, đẩy mạnh xã hội hóa, chuyển các doanh nghiệp công ích sang kinh doanh, cạnh tranh thì sẽ tạo ra những sản phẩm, dịch vụ vừa có chất lượng tốt, vừa có giá rẻ, cả người dân, doanh nghiệp và nhà nước cùng có lợi. Ví dụ điển hình là lĩnh vực truyền thông, truyền hình, điện thoại sang cạnh tranh nên người dân đã hưởng những dịch vụ rất tốt.

Ngành điện cũng cần phải chuyển sang cạnh tranh thị trường, phá thế độc quyền như các nước láng giềng đã làm, như vậy các doanh nghiệp sẽ cạnh tranh lành mạnh, sẽ minh bạch và sẽ giảm giá thành, nâng cao chất lượng điện.

Thành Tâm

Xem thêm: Mẹ treo cổ chết lấy tiền phúng điếu cho con đi học: Câu chuyện cần cân nhắc về “học phí” hay “học giá”

Clip hay:



Advertising:

loading...

Các Bài Viết Liên Quan